Mai Văn Hoan say

Mình quen Mai Văn Hoan từ năm 1980, hình như vào cuối tháng 8 thì phải, khi đó mình vừa tốt nghiệp Bách Khoa, nhảy tàu buôn chè từ Vĩnh Phú vô Huế, vẫn thường tới ngủ lại nhà thầy Lâm, thầy giáo dạy văn lớp 10, người cùng làng với mình.  Hồi đó đói lắm, được thầy cho ngủ nhờ là may lắm rồi, không dám ăn uống. Đến bữa mình thường vẫn tránh đi, nói phét người này mời cơm người kia mời rượu rồi tót ra chợ Bến Ngự mua cân bún, vào quán rượu nhỏ cạnh đấy, quán này bán đồ mồi xì quách nên có nước xáo. Mua bát nước xáo trộn cân bún ăn mới no được, sức trẻ nếu ăn bùn bò Huế phải ba bát, tiêu pha sang thế không dám.

Mình vừa bưng bát nước xáo ra bàn chợt có người gọi, nói Nguyễn Quang Lập phải không, ngầng lên thấy Mai Văn Hoan ngồi với Ngô Minh góc quán. Mình không biết cả Mai Văn Hoan lẫn Ngô Minh, đọc thơ họ nhiều rồi bây giờ mới thấy mặt.  Hồi đó mình mới có hơn chục bài thơ đăng báo, tên tuổi chẳng ai biết, nghe ai gọi đầy đủ cái tên Nguyễn Quang Lập thì sướng rêm, lập tức sà đến ngay. Mình chưa biết uống rượu, chỉ ngồi hầu rượu hai đại ca để họ cho đọc thơ. Được các đại ca cho đọc thơ là mừng lắm rồi, lập tức mua cút rượu với đĩa xì quách đãi họ rồi rung đùi đọc thơ.

Đọc xong bài thơ, ngoảnh lại thấy đĩa xì quách đã sạch bách. Ngô Minh không ăn miếng nào, chỉ thấy Mai Văn Hoan đang chấm chấm mút mút. Mình mua thêm đĩa xì quách nữa, lại cao giọng đọc thơ, vừa dứt thơ đĩa xì quách cũng vừa hết. Vẫn thấy Mai Văn Hoan đang chấm chấm mút mút. Trông anh ăn thật ngon, mắt sáng tai vểnh, mồ hôi đầy mặt, luôn luôn có hai giọt to ở hai đuôi mắt và một giọt to đùng ở chóp mũi. Anh vuốt mặt một cái, xỉ mũi một cái lại chấm chấm mút mút. Mồ hôi lại túa ra, hai giọt to ở hai đuôi mắt, một giọt to đùng ở chóp mũi, hi hi rất hay.

Mình chực gọi thêm một đĩa xì quách nữa , Ngô Minh vội vàng ngăn lại, anh cười sật sật vỗ bụng Mai Văn Hoan cái bốp, nói thôi, mi không đủ tiền đổ mồi đầy bụng ông ni mô. Sau này mới biết anh có biệt hiệu “ thằng phá mồi”. Thời đói rách, thấy Mai Văn Hoan phá mồi thì xót lắm, nhiều hôm rủ nhau nhậu còn dặn nhau, nói đừng kêu thằng phá mồi nha, đừng kêu. Hi hi.

Phá mồi cũng phải thôi, anh to như con gấu lại phải ăn khẩu phần của chó con, bao nhiêu cơm canh phải nhường cho hai thằng con đang ở tuổi lớn. Anh có 4 đứa con, li hôn xong anh phải nuôi hai đứa. Ba cha con ở trong căn gác xép chừng chục mét vuông, một cái giường, một cái bàn, một cái bếp dầu, hai cái soong nhỏ, chấm hết. Soong nồi chỉ dùng trong nửa tháng, nửa tháng sau hết lương, ba cha con toàn ăn mì tôm.

 Một hôm mình tới chơi, thấy hai đứa con đang ngồi trước cái thau nhựa nhỏ  xíu đầy mì tôm, xì xụp ăn. Mình hỏi sao anh không ăn. Anh nói chờ chúng nó ăn no rồi mình mới ăn. Tưởng chờ con ăn xong thau mì tôm đó rồi anh pha thau mì tôm khác. Ai dè hai thằng cu chùi mép đứng dậy, anh bưng cái thau lên húp hết nước, tùa nốt mì tôm còn thừa, tùa sạch không còn một sợi mì nào còn sống sót. Mình cười, nói nhà này nếu nuôi mèo chắc mèo chết đói. Anh cười cái hậc, nói ông biết vì sao cả khu này chỉ có nhà tôi không có chuột không. Mình hỏi sao, anh nói đói quá chúng bỏ đi sạch. Mình cười, nói nhà thơ đói đến nỗi chuột cũng phải bỏ đi, thế giới này chắc chỉ có Mai Văn Hoan.

          Anh cười rất tươi, nói đói quá chuột còn ăn cả thơ tôi đấy. Anh lôi ra tập bản nháp thơ bị chuột cắn, nói đây này, chuột ăn thơ đây này. Vuốt mặt một cái xỉ mũi một cái, anh cao giọng đọc: Đêm nghe tiếng sột soạt / Tôi lén dậy bật đèn /  Hốt hoảng nhìn bản nháp / Thấy chẳng còn vẹn nguyên / Bài thơ vừa mới viết / Nói chuyện đời sâu, nông / Chuột gặm mất đoạn kết / Chừng đâu dăm sáu dòng/ Thế là tôi vội vội/Giấu thơ vào ngăn bàn/ Chỉ sợ chú chuột đói/ Lại chén thêm đôi hàng .

Từ trái sang: Trầy Thùy Mai, Lâm Mỹ Dạ, HPNgoc Tường, Mai Văn Hoan,
vợ chồng nhà thơ Hoàng Cát. Ảnh NM chụp tại nhà HPNT

Đối với Mai Văn Hoan tóm lại một chữ say, say thơ say yêu và say rượu. Say thơ đến nỗi ra tòa li dị vợ, anh còn đọc thơ trước tòa, vừa đọc vừa khóc, vợ cũng khóc mà tòa cũng khóc. Nửa đêm làm được bài thơ tặng người tình cũ ở Nhà Trang, anh liền chạy ra nhảy tàu đi 1.200 cây số đến Nha Trang đọc thơ cho nàng, xong, lại nhảy tàu về nhà.

Mai Văn Hoan dạy chuyên văn Trường Quốc học cùng với thầy Lâm, học trò của anh không năm nào không đoạt giải văn toàn quốc, hết thảy coi anh như thánh chỉ vì anh dạy văn hay quá, hay nhất là giảng Kiều. Hiếm thấy học trò nào mê thầy như học trò thầy Hoan. Từ trẻ nhỏ cho đến khi già, bất kì lúc nảo hễ đàm đạo văn chương họ đều nhắc đến thầy Hoan, nói thầy Hoan giảng thế này, thầy Hoan bình thế kia…. Được làm một ông thầy như thế thật đã.

Thằng Lê Thanh Hà phó tổng hay tổng biên tập chi đó của tờ Sinh viên, một lần ngồi nhậu nó đố mình, nói đố anh cái chữ quì trong câu Kiều: Mụ già hoặc có điều gì / Liều công mất một buổi quì mà thôi, là thế nào? Cấm không được giải thích là quì lạy van xin nhé. Mình tịt. Thắng được nhà văn thằng Hà cười khoái chí lắm, nói thầy Hoan nói đó là cái quì của đàn ông khi yêu đàn bà. Chỉ một câu ấy thôi đủ thấy thằng Mã Giám Sinh đã nhiều lần phục vụ chuyện ấy cho Tú Bà. Cho nên nó mới nói với Kiều lỡ việc có bại lộ thì chỉ cần hắn quì một phát đã đời Tú Bà  là Tú Bà cho qua ngay thôi. Mình gật gù, nói giỏi! Bình Kiều như thế thì nhà “Kiều học” Vương Trọng cũng phải chào thua.

Chẳng riêng gì học trò Trường Quốc học, sinh viên đại học sư phạm Huế, Đại học tổng hợp Huế còn cải trang học sinh Trường Quốc học vào dự giờ anh giảng văn. Đây là cái thư anh Ngô Minh tìm được trong cả ngàn thư học trò gửi cho Mai Văn Hoan, thư này chắc chắn của người đẹp:  “…Thưa thầy, em đã nghe mọi người nói nhiều về thầy. Bên nhà trọ của em có một học sinh trường Quốc Học. Hôm qua, cô bé sang kể cho em : khi giảng Truyện Kiều thầy đã khóc. Nghe chuyện, em lại nhớ đến nhà thơ Bùi Giáng ngày trước cũng từng khóc cho cái chết của Từ Hải. Và em cảm kích vô cùng. Chính vì vậy em đã tìm cách đến nghe lén tiết giảng chiều nay của thầy. Có dự giờ thầy, em mới  hiểu vì sao cô bé đang học ở lớp 10.6 lại khen thầy đến như thế….Em… xin được giấu tên..”

Mai Văn Hoan dạy văn như lên đồng. Tia mắt sáng dọi thẳng vào mắt người nghe, mỗi chữ mỗi câu như được ém chặt từ lâu trong lồng ngực bỗng bung ra, run rẫy đầu môi run rẫy tóc, đến cả những giọt mồ hôi trên trán cũng run rẫy. Kinh. Hi hi cái cách dạy văn như vậy, nói như Nguyễn Khải, nếu mình là đàn bà thì mình cũng đã có chửa với anh từ lâu. Thế mới biết vì sao rất  nhiều người đẹp không đợi anh tán tỉnh đã viết thư tỏ tình cho anh, vui sướng làm người tình của anh dù biết anh đã hai vợ sáu đứa con.

          Riêng cái khoản yêu, Mai Văn Hoan vô địch trong làng văn. Buổi sáng nhịn đói lên lớp dạy thông 6 tiết cho tới trưa, rời lớp gặp người yêu vẫn đèo xe đạp chở nàng vào rừng thông Thiên An yêu nàng hơn một tiếng, không kể thời gian chép đề. Sốt 39 độ, người yêu đến thăm vẫn xơi được hai nhát. Ra ga tàu đi Hà Nội, nhà ga thông báo tàu chậm 1 giờ, anh liền chạy về nhà tìm vợ làm một nhát, xong mới chịu lên tàu. Hi hi bái phục bái phục.

Đến bây giờ khi lông mày đã bạc trắng anh vẫn không bỏ một cái say nào, vẫn say yêu, say thơ như tuổi ba mươi vậy. Rượu vẫn uống khỏe, tuổi 65 vẫn say tít mù. Tuổi ấy đa số đều hạ nhiệt giảm đô, anh vẫn uống tràn cung mây. Ngồi nhậu từ đầu buổi đến cuối buổi không nói câu nào, ai nói gì cũng cười cười gật gật, uống nhiều mà ăn cũng nhiều. Đến khi say là đọc thơ, đọc triền miên bài này sang bài khác không cho ai đọc. Say nữa là khóc, nói cả cái đất nước ni tau không thương ai hết, tau chỉ thương mạ tau với mạ Hải Kì thôi, thiệt đo. Anh ngồi ngửa cổ méo miệng khóc tu tu.

Nhìn ông già 65 lông mày bạc trắng ngồi khóc như con nít khóc hờn rất buồn cười, cả hội cười rũ. Anh xỉ mũi một cái vuốt mặt một cái trợn mắt lên, nói tao thương mạ tau răng bay cười. Lại xỉ mũi một cái vuốt mặt một cái trợn mắt lên, nói cười cái con cu tau đây nì. Rồi anh lại méo miệng khóc tu tu, nói cả cái đất nước ni tau không thương ai hết, tau chỉ thương mạ tau với mạ Hải Kì thôi, thiệt đo…

Hi hi.

Nguyễn Quang Lập

 

Nguồn: Blog Quê choa

Bài đã đăng trên báo Thanh Niên (tuần san, số 310, ngày 9/5/2012

 

 

 

Rate this:

 

 

 

 

 

 

58 Phiếu

 

Share this:

• 
  

Nhà giáo Trương Tham là người tôi hết sức quý trọng. Xin phép nhà thơ Trần Mạnh Hảo được đưa bài viết về thầy Trương Tham lên blog của tôi.

DẠY VĂN NHƯ THẦY TRƯƠNG THAM

04/27,2012

TRẦN MẠNH HẢO

Báo Bình Định online sáng 25/04/2012 đưa tin về việc thầy Trương Tham – nhà giáo ưu tú, nhà phê bình văn học, Hội viên Hội văn nghệ tỉnh Bình Định vừa từ trần lúc 15 h 53’ ngày 24/04/2012, tức ngày 04/ 04 năm Nhâm Thìn tại bệnh viện Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, viết như sau: 

“Nhà giáo Ưu tú (NGƯT) Trương Tham đã từ trần vào chiều 24.4. Trong cuộc đời dạy học, ông đã góp phần đào tạo rất nhiều học sinh xuất sắc. Trong thời gian giảng dạy tại Trường THPT Trưng Vương (TP Quy Nhơn), ông đã đào tạo 126 học sinh giỏi cấp tỉnh, 30 học sinh giỏi cấp quốc gia. Là người hiếm hoi làm công tác phê bình văn học ở tỉnh ta, ông đã cho ra đời 2 tập sách “Cảm nhận và Bình thơ” (NXB Văn hóa Thông tin, 2005), “Thơ và Bình thơ” (NXB Hội Nhà văn, 2009)…”

http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2012/4/125907/

Bác sĩ Hồ Hải, một blog nổi tiếng đã viết về thầy Trương Tham như sau :

“…Cái đặc biệt thứ ba, mà cả nước ai cũng biết từ cái ngày trước 30/4/1975 ở miền Bắc, đến sau này về trường Trưng Vương, Quy Nhơn, thầy là một người dạy văn đến hốt hồn học trò”

http://bshohai.blogspot.com/2012/04/thay-truong-tham.html

Nhà văn trẻ Lê Hoài Lương, tác giả của nhiều truyện ngắn xuất sắc, học trò thầy Trương Tham ( vừa được kết nạp vào Hội nhà văn VN), trong bài “ Vĩnh biệt thầy Trương Tham, trên báo Bình Định đã viết rất đúng : “trong lòng các thế hệ học trò, thầy Trương Tham sừng sững một tượng đài.”

http://www.baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2012/4/125917/

Người viết bài này (TMH) cách nay gần ngót 50 năm trước vốn là học trò thầy Trương Tham, nhờ công ơn thầy (và thầy Lê Văn Trạm hiệu trưởng trường cấp 3 Nghĩa Hưng, Nam Định) khai tâm về văn học, mới nên người hôm nay. Nhớ dáng thầy thanh mảnh vừa bước vào lớp đã tươi cười chào học trò bằng giọng Bình Định êm ru tiếng sóng biển và ngay lập tức, thầy đọc thơ…Cả lớp vỗ tay như sấm sau khi thầy nói mấy lời về học văn; rằng, học văn không chỉ bằng bộ óc mà phần lớn là học bằng trái tim, học bằng tâm hồn; rằng nhiệm vụ của thầy năm học này không chỉ là truyền thụ kiến thức mà phần chính là làm cho các em phải yêu, phải say văn học. Không có tình yêu mãnh liệt, không thể học nổi môn văn. Rằng, nếu không có thầm mỹ văn chương, các em không thể có thẩm mỹ về văn hóa nói chung…Chỉ trong một giờ đầu khai tâm về văn học, thầy Trương Tham đã hút hồn cả lớp chúng tôi. Trên bục giảng, thầy vừa là một nhà khoa học, một nhà sư phạm, đồng thời là một nghệ sĩ . Ngay từ tiết đầu, thầy đã cử tôi ( TMH) làm cán sự môn văn…

Khi dạy văn, thầy Trương Tham thường không coi giáo án, thầy giảng say mê như lên đồng, như phù thủy , thầy bùa chú học sinh khiến không học trò nào nói chuyện riêng. Từ dáng điệu, giọng nói, nét cười, cách ghi phấn bảng, cách thầy đi lại trên bục giảng và đi lui đi tới hầu như đều hòa điệu với nội dung bài giảng. Tôi đã từng được học các thầy dạy văn giỏi nhất tỉnh Nam Định ( lò dạy văn Nam Định lúc đó đứng đầu toàn miền Bắc) nửa thế kỷ trước khi đi bồi dưỡng học sinh giỏi văn toàn tỉnh để thi học sinh giỏi văn toàn miền Bắc từ cấp hai đến cấp ba, nhưng chưa có thầy nào giảng văn rất nghệ sĩ và cũng rất khoa học như thầy Trương Tham. Thầy Trương Tham cho học sinh tự do trong cảm thụ văn học, từ do ngay trong khi làm bài luận văn. Có lần thầy ra đề thi về nhà làm, tôi đã viết bài luận văn toàn bằng thơ, thầy vẫn cho điểm 05 là điểm cao nhất thời đó.

Khi thầy trò quen thân nhau rồi, thầy Tham cho tôi mượn sách, trong đó có cả cuốn “ quốc cấm- phản động” là cuốn : “Thi nhân ViệtNam” của Hoài Thanh-Hoài Chân. Thời đó, những quan niệm văn học ấu trĩ tả khuynh đang thống trị đất nước và văn đàn. Thơ Mới ( 1930 -1945), những kiệt tác của nền văn học dân tộc bị coi là thơ lãng mạn, đồi trụy. Khi trao cho học trò cuốn sách “ phản động “ này, thầy coi như đánh cược cả đời mình : nếu học trò phản bội thầy, đưa tập sách này lên ban giám hiệu, thầy Tham không chỉ bị đuổi ra khỏi ngành giáo dục, mà có khi còn bị công an làm khó dễ. Tôi đã thức trắng đêm để chép hết cuốn “ Thi nhân Việt Nam” để trả lại thầy và giấu biến cuốn sách lớn là những bài thơ hay nhất của nền Thơ Mới như giấu một quả bom nguyên tử.

Năm học với thầy Tham, tôi đã thuộc lòng các bài thơ chính yếu làm nên nền Thơ Mới qua sự chọn lựa và bình chú của Hoài Thanh, đọc gần hết các giáo trình văn học của Đại học sư phạm Vinh nơi thầy Tham vừa ra trường, nâng chiều kích tâm hồn một học trò lên cùng với những áng văn thơ hay nhất của văn chương trong nước và quốc tế.Trong cuộc đời làm văn chương của mình, quả thực thầy Tham là thầy giáo dạy vỡ lòng cho tôi về văn học, là ngọn lửa đầu tiên thắp lên ánh sáng trong tâm hồn tối tăm mù chữ của tôi. Không có thầy Trương Tham, cuộc đời tôi chắc không rẽ vào nẻo văn chương như hôm nay.

Ngay từ khi bước chân vào lớp dạy văn cho chúng tôi, thầy Tham đã nêu một chuẩn mực hiếm có : thầy dạy các em và rồi thầy cũng sẽ được các em dạy lại. Sau này, khi đã trưởng thành, thông qua nhiều lần thầy trò trao đổi bằng thư tín và điện thoại, tôi mới hiểu điều thầy nói là hiện thực. Qúy hiếm thay một nhà giáo dạy văn hay và giỏi vào hàng nhất nước, vào hàng xưa nay hiếm có như thầy Trương Tham, lại biết tìm học cả những học trò bé nhỏ của mình. Tinh thần khiêm tốn học hỏi của thầy là vô tận, nên kiến thức của thầy thật uyên bác.

GS.TS Trần Đăng Suyền ( hiện là ủy viên hội đồng lý luận văn học nghệ thuật trung ương), học sau chúng tôi mấy khóa, vốn là học trò cưng của thầy Trương Tham từ trường cấp 3 Mỹ Lộc, Nam Định, mỗi lần anh em gặp nhau, Suyền đều giành thời gian để nhắc về người thầy kính yêu thuở cấp 3; rằng theo Suyền thầy Tham là thầy dạy văn giỏi vào hàng số một Việt Nam; cho đến hôm nay, khi đã đứng trên bục dạy đại học nhiều năm, mỗi lần gặp thầy,  Suyền vẫn học ở thầy Tham nhiều điều mới lạ không chỉ kiến thức văn học.

Bây giờ, học trò thầy đã có hàng trăm người thành danh ở nhiều lĩnh vực trên khắp đất nước. Thầy vẫn sống cô đơn, một thân một mình, tập trung tinh thần và sức lực cho việc giảng dạy học sinh giỏi văn tỉnh Bình Định, dù thầy đã về hưu từ lâu.

Thầy Tham sinh trưởng tại xã Ân Nghĩa, huyện Hoài Ân, Bình Định bên dòng sông Kim Sơn thơ mộng. Cha thầy là một trí thức lớn đã tham gia cách mạng từ sớm và đưa thầy ra tập kết ngoài Bắc. Cụ thân sinh của thầy là cán bộ cao cấp đi B và đã hi sinh tại chiến trường Bình Định thời chống Mỹ. Hai em gái của thầy cũng đã hi sinh tại quê hương trong thời quân Pắc Chung Hi càn quyét huyện Hoài Ân. Khi trở về quê hương dạy học tại trường cấp 3 Trưng Vương, Quy Nhơn, thầy Tham không còn ai là ruột thịt. Nhiều lúc buồn vì thế sự đảo điên, vì bọn tham nhũng đang thống trị đất nước, thầy Tham nói qua điện thoại : “ Thế này thì máu của cha thầy, của hai em gái thầy, của hàng triệu người đã đổ ra ….chẳng uổng phí lắm sao ?”

Giờ đây thầy Tham đã trở về bên kia cõi tồn tại để đoàn tụ với cha mẹ và hai em gái của thầy. Thay mặt những học trò thầy Tham ở xa không về đưa tiễn thầy được, tôi xin cám ơn thầy Đào Phú Hùng hiệu trưởng trường trung học Trưng Vương Quy Nhơn Bình Định, cám ơn cô Nguyễn Thị Phương Minh hiệu phó nhà trường (người đã nhận thầy Tham làm cha nuôi và thầy cũng nhận cô Phương Minh là con nuôi), cám ơn thầy Đỗ Kim Hảo (tổ trưởng tổ văn) và cám ơn các thầy cô của trường, cám ơn các bạn, các em học trò thầy Tham đã hết lòng chăm sóc thầy ở bệnh viện, lại dốc hết sức lo tang lễ cho thầy.

Qua trang tìm kiếm www.google.com, từ Sài Gòn, tôi vẫn thấy cảnh tang lễ thầy Tham trong nhà tang lễ bệnh viện Quy Nhơn do các bạn đưa hình ảnh lên youtube, thấy bạn Phạm Đức Minh (em kết nghĩa của thầy Tham, bạn thân của người viết bài này vào đưa tang thầy từ Hà Nội), thấy cô Nguyễn Thị Phương Minh con gái nuôi của thầy và thấy các thầy cô, các bạn, các em đứng bên quan tài của thầy Tham. Bốn giờ chiều mai (ngày 27/04/2012) thầy sẽ được an táng trong nghĩa địa Phật giáo Quy Nhơn dưới bóng bức tượng ngài Địa Tạng, phía Khu Sáu, gần Ghềnh Ráng, nơi có mộ của thi hào Hàn Mặc Tử.

Đối với người viết bài này, xin có lời cuối thưa với thầy Trương Tham: giờ thì thầy và đứa con mới mấy tháng tuổi của em đã nằm chung trong một nghĩa địa. Cám ơn thầy đã xây mộ cho cháu và mỗi năm mấy lần ra thăm mộ cháu, còn khắc cho cháu tấm bia để ghi tên cháu trên mặt đất: Trần Kim Mạnh. Cầu mong hai ông cháu được đoàn tụ nơi Niết Bàn.

Vĩnh biệt thầy Trương Tham, một người thầy lớn, một nhà giáo dục lớn, một tình yêu lớn với nghề sư phạm và văn chương. Khi nào các em các cháu ViệtNamta còn chán học môn văn như ngày hôm nay thì ngày ấy đất nước sẽ gần tới thảm họa. Cầu mong tinh thần dạy văn bằng cả tâm hồn nghệ sĩ của thầy Trương Tham sẽ sống lại, góp phần phục hưng môn văn trong nhà trường, cũng là một cách góp phần phục hưng đất nước đau khổ và đầy hệ lụy này.

Học trò cũ của thầy, đưa em kết nghĩa của thầy vĩnh biệt thầy.,.

Sài Gòn ngày 26-04-2012

Theo Blog nhathonguyentrongtao

QĐND - Cầm tập thơ Rượu quê của Mai Văn Hoan (NXBThuận hóa-2011) là cầm thêm một vật chứng của thời gian. Người gửi hứa quay lại trong phút chốc mà mãi không thấy, người cầm buông tay thì sợ mất, mang đi lại sợ thất lạc nên cứ bồi hồi như cầm những giọt nước mắt còn ấm nóng. Mai Văn Hoan nghiền (chứ không phải nghiện) rượu quê. Thứ rượu không trộn không pha, mới đôi ba chén mà ngà ngà say. Chất men rượu quê thức dậy cảm xúc để mà nhớ mà thương, mà đau đáu về nơi nhà thơ từng lấm bùn một thuở. Nơi núi kề bên sông, sông kề bên biển. Và ông đã làm một chuyến hồi hương.

Về quê thăm họ hàng thân tích, gốc đa mái đình, tìm lại những gì đã găm sâu vào bản mệnh dẫu vật đổi sao dời. Mảnh tình như một vầng mây xanh lơ ngày nào giấu dưới đáy giếng làng nhà thơ cũng cố tìm bằng được:

Lỡ tay thương chiếc gàu rơi

Làm xao lòng giếng một thời vụng yêu.

Gàu rơi xuống đáy giếng thì lực mạnh lắm, nhưng chỉ làm xao lòng giếng; còn nay trở về sau chặng dài duyên số dở dang, thi nhân buông dây gàu nhè nhẹ vẫn sợ đau giếng làng, sợ mảnh trăng vàng soi chung đêm nao tan chảy… Rất nhiều cảnh cũ người xưa giờ chỉ lưu trong tiềm thức của nhà thơ: Sân đình không còn thấy nữa/ Cây đa ai đốn mất rồi!; “Ngôi chùa ấy.../ Thời chiến tranh bom đạn phá mất rồi; Có một dòng sông mờ tím/ Nước xanh in bóng mẹ nghèo... Ân nặng thân quyến được Mai Văn Hoan khắc họa đậm nhất, dồn dập, đau thương, và cũng là mảng đáng quý nhất trong tập thơ. Nhà thơ viết về Ông nội, Bà nội, Bà ngoại và chiếc gậy; viết về cha: Cha ra đánh cá ngoài khơi/ Những chiều con đứng trông vời chân mây... viết tưởng nhớ cậu Đào Duy Anh, viết khi tìm mộ người anh là liệt sĩ hi sinh ở Kon Tum, viết về con, về thằng cháu ngộ nghĩnh trong Bắt chuồn chuồn, viết về người phụ nữ lỡ lấy kẻ “duyên nợ cùng thơ” nên phải lo toan gánh vác... Đậm nét nhất là người Mẹ, thể hiện ngay ở những tên bài: Gốc dứa mẹ trồng, Bờ sông nhớ mẹ, Giỗ mẹ, Nói với hương hồn mẹ... Hình bóng mẹ còn ẩn hiện trong nhiều bài thơ khác: Có một dòng sông; Mỗi năm cứ đến mùa đông; Cánh buồm tuổi thơ v.v... Dáng mẹ hòa vào hình ảnh con thuyền ánh lên sinh sộng như một bức ảnh nghệ thuật gom cả trời Sao hôm:

Tay mẹ đưa, nước vỗ nhịp mái chèo

Mái chèo xoáy gợn lân tinh ngời sáng

Bóng sao hôm đổ dài lấp loáng

Con thuyền trôi trong sương đêm

Sao chênh chênh soi dáng mẹ nghiêng nghiêng

Lèn ngả bóng trên mặt sông phẳng lặng

Tiếng vạc xa rơi vào đêm sâu thẳm...

Người Mẹ của Mai Văn Hoan hiện lên ở đây như biểu tượng của người phụ nữ trong chiến tranh sáng trưa chèo đò đưa bộ đội qua sông: Máu đỏ bầm sông/ Khăn tang trắng đất/ Giặc Mỹ cướp mất/ Mẹ của chúng con... Mất mẹ, con bám víu vào cha nhưng cha cũng đã thành hư vô giữa trùng khơi dội sóng. Bóng mẹ lồng vào người cha như một phép lạ của thơ.

Hãy đọc nốt hai bài ở cuối tập, Mai Văn Hoan viết về bố vợ. Thường điếu văn được viết cho người đã nhắm mắt, đọc lúc làm lễ truy điệu. Thương bố vợ sẽ âm dương cách trở Mai Văn Hoan đã chong đèn viết liền một mạch đến bốn giờ sáng nước mắt nhòe thấm ướt cả trang thơ... rồi đọc ngay cho ông nghe trước lúc xuôi tay, mãn nguyện. Một tập thơ mà chứa chất nhiều ân nghĩa như vậy, thiết nghĩ không nên phô ra đây những câu rỗng ý thừa, những bài thơ mới chỉ là sự xoạc bút ru tình...

Có lẽ Mai Văn Hoan sẽ rất bất ngờ với điều này: Ngày 17-11-2010 anh ký tặng tôi một tập tiểu luận cảm nhận thi ca, tròn một năm sau cũng đúng ngày 17-11-2011, chữ ký không thể bắt chước ấy lại đậm nét ở trang đầu tập thơ Rượu quê trên tay tôi. Một sự trùng hợp khiến ai cũng... khó hiểu. Mãi đến đầu năm nay tôi mới đọc và suy ngẫm tập sách dày gần 300 trang đó. Mai Văn Hoan viết nhiều về văn thơ bè bạn khắp nước, song ở đây quy tụ hoàn toàn những gương mặt của Huế. 

Cũng như tập thơ này của ông, ấy là Nhịp đập của một trái tim nhiều trăn trở về một nốt trầm xao xuyến; là sự chiêm nghiệm những giấc mơ hoang tưởng và đồng vọng về những âm thanh lắng vào sương khói...

HÃY GỬI CHO CHÚNG TÔI THƠ, THƯ VÀ BÀI VIẾT VỀ NHÀ THƠ HẢI KỲ

Kính gửi : Những người yêu mến nhà thơ Hải Kỳ trong cả nước

Ngô Minh- Mai Văn Hoan cùng Chi Hội Nhà văn Việt Nam tại Quảng Bình đang xúc tiến biên soạn  HẢI KỲ TUYỂN TẬP, để ra mắt vào dịp giỗ đầu của nhà thơ 7-2012 sắp tới. Để tuyển tập được đầy đủ và sinh động, chúng tôi kêu gọi những người yêu mến nhà thơ Hải Kỳ : Nếu còn giữ được những bài thơ Hải Kỳ tặng mình, những bài viết hay thư của Hải Kỳ gửi cho mình, những bài mình  viết về Hải Kỳ, thì cho chúng tôi xin bản sao để nghiên cứu đưa vào tuyển tập.

        Sinh thời nhà thơ Hải Kỳ có rất nhiều bạn bè, nhất là các người đẹp .Nhà thơ từng viết :"Những người đẹp tôi thường để ý/ Và nhiều khi khen ngợi thành lời". Chúng tôi đồ rằng, thơ , thư Hải Kỳ còn tản mát nhiều bài ở trong valy các người đẹp. Chúng tôi xin  các bạn hãy gửi cho chúng tôi những bài thơ, lá thư quý giá đó.

        Địa chỉ của chúng tôi : NGÔ MINH, 11/73- PHAN BỘI CHÂU, TP HUẾ, TỈNH THỪA THIÊN HIUẾ. ĐT : 098 5757355.         Mai Văn Hoan, 26 Lê Lợi, Huế,  ĐT : 0914050667

Email : ngominhnt@gmail.com; maivanhoan49@gmail.com

Mong nhận được sớm sự hồi âm của  những người bạn yêu mến  nhà thơ Hải Kỳ

MAI VĂN HOAN-NGÔ MINH

Thơ cho ngày Valentine

EM HÃY LÀ CƠN MƯA

           “Sông An Cựu nắng đục, mưa trong”

Tóc em còn xanh lắm

Nước sông anh đục rồi

An Cựu, ơi An Cựu

Huế bao giờ mưa rơi ?

Huế bao giờ mưa rơi

Cho sông anh xanh lại

Thạch xương bồ em gội

Thơm từng sợi tóc mềm

Ước gì được cùng em

Thả mình trên dòng nước

Mặc cuộc đời xuôi ngược

Mặc mưa, nắng, đục, trong...

Thoắt có rồi thoắt không

Thoắt còn rồi thoắt mất

Cái luật đời khe khắt

Lẽ nào ta chịu thua ?

Em hãy là cơn mưa

Cho anh làm An Cựu

Tình yêu cháy thành thơ

Đưa ta vào vĩnh cữu !

 Mai Văn Hoan

Nghệ sĩ Huế với đêm thơ Nguyên tiêu 'Âm vọng thời gian'

Tối 5/2, trong không gian trầm lắng của di tích Nghinh Lương Đình (Đại nội Huế), giới nghệ sĩ và công chúng được thưởng thức một đêm thơ đi vào lòng người.
 Ngày thơ VN đổi mới với nỗ lực giao lưu quốc tế

Đêm thơ Nguyên tiêu với chủ đề “Âm vọng thời gian” do Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp Hội Nhà văn tỉnh tổ chức, nhân Ngày thơ Việt Nam lần thứ 10. Sự góp mặt của những nhà thơ tên tuổi đang sống tại Huế như Nguyễn Khoa Điềm, Mai Văn Hoan… làm cho đêm thơ thêm sức “nóng”.

Trong bầu không khí cổ kính, trang nghiêm được trang trí cờ phướn, đèn hoa đăng của Nghinh Lương Đình, từng bài thơ được các nghệ sĩ Huế cất lên, át cả tiếng xe cộ ồn ào trên đường Lê Duẩn. Đó là chút trầm lắng của Ngẫu hứng Huế, hoài niệm với Ông đồ, hay chút tươi vui của Mùa xuân chín…

Ông Đặng Mậu Tựu, Chủ tịch Liên Hiệp các hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế, cho biết đêm thơ là dịp để giới nghệ sĩ và công chúng ngồi lại bên nhau, cùng nghe những bài thơ đậm âm hưởng xứ Huế cũng như những bài thơ ca ngợi quê hương, đất nước đi cùng năm tháng.

Tại Huế, trước đêm thơ Nguyên tiêu “Âm vọng thời gian”, một không khí thơ ca đã ngập tràn với chương trình thơ chủ đề “Thi ca một miền di sản” được tổ chức tại Trung tâm VHTT thị xã Hương Thuỷ đêm 4/2. Sáng 5/2, Hội Nhà văn tổ chức viếng mộ các thi nhân tại Huế.

Đêm 6/2 (Rằm tháng Giêng) sẽ diễn ra chương trình “Thơ Thiền đời Trần” tại đền thờ vua Trần Nhân Tông trên núi Ngũ Phong (phường An Tây, TP Huế).

Nguyễn Đông

09 January, 2012 11:36

CHI HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM TẠI HUẾ TẤT NIÊN SỚM