GIỎI LẮM LÀO ƠI

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

GIỎI LẮM LÀO ƠI                                                                   

Ngô Minh

  Cả tháng nay báo chí Việt Nam lùm sùm về đập thủy điện Xayaburi ở hạ lưu sông Mê Công mà nước Lào đang rục rịch xây dựng . Chính phủ Lào im lặng trước mọi chỉ trích về con đập .Việc lợi hại do xây đập  ở đây  không bàn đến. Chỉ  bàn về thái độ cứng cỏi của người Lào. Nước Lào trong mấy năm nay sống chủ yếu bằng “tiền bán  điện “ do các Nhà máy thủy điện sản xuất.  Hiện nay Lào có  tổng cộng 70 dự án thủy điện trong đó 10 dự án đã khởi công. Như vậy nước Lào không coi “Tình hữu nghị đặt biệt Việt –Lào” là cái cớ bắt buộc để dừng dự án. Cũng như Trung Quốc đã không coi “16 chữ vàng” “môi hở răng lạnh” là sự ràng  buộc để  thu lại cái “lưỡi bò” vô cùng tham lam trên bên Đông của mình. Từ lâu người Lào đã làm theo cách của mình còn người Việt thì vẫn ngây thơ tin vào “16 chữ vàng”…về về tình hữu nghị…
       

More...

SANG VIÊN CHĂN VUI TẾT VỚI CÁC NHÀ VĂN LÀO

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

SANG VIÊN CHĂN VUI TẾT VỚI CÁC NHÀ VĂN LÀO

Ngô Minh

Đoàn nhà văn Huế với vòng hoa Bunpimay trên cổ chụp ảnh chung với nữ nhà văn VănMay

        Vào đúng dịp Tết Lào Bunpimay Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Huế đã tổ chuyến đi thăm và vui Tết với các nhà văn Lào. Tết BunPiMay diễn ra trong 3 ngày 14 15 16 tháng Tư dương lịch hàng năm là Tết té nước để cầu  phúc mà chúc may mắn. Lễ hội ở Lào thường được gọi là Bun. Tiếng Lào Bun nghĩa là phước. Làm Bun nghĩa là làm phước để được phước.  Để kịp đón Tết Lào đoàn nhà văn Huế gồm các nhà văn Nguyễn Khắc Phê Hồng Nhu Ngô Minh Mai Văn Hoan Phạm Nguyên Tường Hà Khánh Linh Nguyễn Khắc Thạch Vĩnh Nguyên Hồ Thế Hà Thanh Tùng Võ Thị Quỳnh nhà thơ Hoàng Vũ Thuật ở Đồng Hới cũng hăng hái xin đi cùng và mấy  phu nhân nhà văn đã lên đường ngay từ 5 giờ 30 sáng ngày 12/4 cho kịp đến Viên Chăn trong ngày. Để cho cuộc hội ngộ với Hội Nhà văn Lào được thêm sống động hiểu biết nhau hơn   nhà văn Nguyễn Khắc Phê Chi hội trưởng đã mời hai “chuyên gia” về lịch sử văn hóa Lào là nhà văn Trần Công Tấn là hội viên Hội  Nhà văn Bình Trị Thiên cũ hiện ở thành phố Hồ Chí Minh là thành viên của Hoàng Gia Lào vì  anh Tấn là con  nuôi của Hoàng thân Xupananuvong khi con là bộ  đội tình nguyên Việt Nam tại Lào tên Lào của anh là Xomboun Vatthana. Nhà văn Trần Công Tấn đã  viết  8 cuốn sách về Lào từng được Giải thưởng văn học Mê Công  năm 2007. Người thứ hai là nhà văn Hoài Nguyên ở Huế một chuyên gia am hiểu vô cùng sâu sắc về lịch sử văn hóa đất nước con người Lào. Ông đã từng viết hàng chục cuốn sách về nước Lào. Hai nhà văn này  nói tiếng Lào giỏi như các nhà văn Lào. Hai anh tuổi đã trên 75 tuổi nhưng nghe nói đi Lào là đi ngay. Hai anh tự túc đi máy bay sang Viên Chăn chờ chúng tôi từ  hai ngày trước. Từ Huế đến Viên Chăn 850 cây số xe ô tô phải đi mất  14 tiếng đồng hồ. Viên Chăn tiếng Lào nghĩa là Thành phố trăng . Nên dù mệt đặt chân đến  Thủ đô đất nước Chămpa ai cũng rất phấn khích. Muốn đi xem ngay gặp gỡ ngay…

         Đến ngày 14 mới chính thức Tết Bunpimay ngày 13 Hội Nhà văn Lào đã tổ chúc Tết sớm để các nhà văn Huế còn có thời gian đi đón Tết với nhân dân. Tết chúc phúc được tổ chức ở một  khu vườn ngoại ô Viên Chăn vô cùng dân dã mà cảm động. Vườn đầy hoa trái có cả hồ hoa súng đang nở tím ngát. Có loài hoa đặc trưng nhất của mùa xuân Lào là hoa đooc- mun nở vàng rực trời đất. Phía bạn Lào có  các nhà văn : Chủ tịch Hội nhà văn Lào Chăn Thy Peasawanh năm nay 71 tuổi đã từng xuất bản  nhiều  cuốn truyện ký từ đầu những năm 1962 đặc biệt là tiểu thuyết Đường đời ( 2008) được dư luận chý ý. Năm ngoái anh bị một con tái biến nặng phải sang Thái Lan điều trị gần năm trời. Bây giờ anh phải mặc quần soọc do chân bị bó ngồi xe lăn do vợ là Sanh Khăn đẩy đến tiếp các bạn Việt Nam không khác chi nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường của Huế . Nhà văn Chăn Thuy bố là cụ Hồ Sỹ Đường mẹ là người Tày ở huyện Con Cuông Nghệ An. Bố đi bộ đội Việt Minh sang Lào. Anh là con nuôi của  Phumi Vông vi chít nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Thủ tướng nước Công Hòa DCND Lào . Anh học Trường báo chí Việt Nam năm 1961 . Anh nhiều năm là Tổng biên tập báo Phảxaxổn ( Nhân dân) Lào. Tiếp theo là nhà  phê bình lý luận văn học Phiulavanh Luangvana phó chủ tịch Hội đang phụ trách Hội nhà văn Lào thay anh Chăn Thy đang chữa bệnh.  Chị vốn là Phó Chủ tịch Trưởng ban tuyên giáo  TW Hội phụ nữ Lào nói được tiếng Việt. Rồi trưởng Ban đối ngoại Hội Nhà văn Lào các nhà văn Văn May viết truyện thiếu nhi nhà văn Xonsan phó Tổng viên tập báo Văn Nghệ Lào…

Nhà văn Phiulavanh đang chuẩn bị cho lễ Tết Lào

Tết Bunpymay của các nhà văn Lào-Việt bắt đầu khi chị Phiulavanh Luangvana dựng xong cái “đài lễ” bằng hoa vạn thọ vàng rực cao vút dáng như Thạt Luỗng ở giữa  những chiếc chiếu rộng trải trên sân vườn bốn phía chăng những sợi chỉ trắng dùng để buộc chỉ cổ tay. Trước khi buộc chỉ vào cổ tay người Lào thường cầm hai đâu sợi chỉ quệt lên quệt xuống cổ tay của khách miệng  rầm rầm những lời  khấn. Anh Hoài Nguyên  bảo đó là những câu thần chú trong Phật giáo Lào truyền thống là những lời chúc an khang thịnh vượng nhiều tài lộc. Các nhà văn Lào kính cẩn chúc phúc và buộc chỉ cổ tay và nhúng cành lá vào  chậu nước thơ ngâm hoa chămpa té lên tóc lên vai chủ tịch hội Chăn Thy chúc anh vượt qua cơn bạo bệnh. Các nhà văn Huế cũng làm theo. Nhà văn Hoài Nguyên dịch lưu loát những lời chúc phúc . Đó là dịch theo nghi lễ ngoại giao chứ thực ra rất nhiều  nhà văn Lào nói được tiếng Việt. Sau đó nhà văn Phiulavanh cùng các nhà văn Lào đi buộc chỉ cổ tay té nước chúc phúc các nhà văn Huế. Các nhà văn Hà Khánh Linh họa sĩ Võ Thị Quỳnh Hoàng Vũ Thuật Vĩnh Nguyên Nguyễn Khắc Phê… cũng  say mê  buộc chỉ cổ tay và té nước chúc phúc các bạn Lào. Té nước ở đây là vẫy nước thơm hoa chăm pa chứ không phải dội cả xô nước  hay dòng vòi ròng để phun nước ào ào hết cỡ lên người nhau như đang diễn  ra khắp nước Lào trong những ngày Tết  say nồng.

Các nhà văn Huế chụp ảnh cùng ChănThy CT Hội Nhà văn Lào

Nhà văn Chăn Thy đã xúc động nói những lời chúc Tết mọi người. Ông bảo trong đời tôi chưa có cái Tết Bunpimay nào đặc biệt như Tết này. Tôi thấy mình khỏe ra vì được vui Tết cùng các bạn nhà văn Việt Nam nhà văn Huế. Tết Lào  là Tết cộng đồng cả cộng đồng chúc nhau . Anh vừa khóc dàn giụa nước mắt vừa nói. Có lúc anh  khóc rưng rức thật lâu mới lại nói. Anh  nói bằng tiếng Lào rồi tự mình dịch ra tiếng Việt. Nhà văn Nguyễn Khắc Phê thấy mặt anh em nhà văn Huế chúc các bạn nhà văn Lào chúc anh Chăn Thy tài lộc dồi dào viết được những tác phẩm hay. Sau buộc chỉ cổ tay té nước chúc phúc là tiệc. Bia Lào rượu Lào bia Huế ( đoàn mang theo) nhấm với  xôi gà nướng  đặc trưng ẩm thực Lào. Sau chúc rượu là hát múa lâm-vông. Điều ám ảnh tôi nhất là các bạn nhà văn cán bộ của Hội Nhà văn Lào  trong Tết Bunmimay này đều cùng các nhà văn Huế hát rất say sưa các bài hát kháng chiến Việt –Lào  do các nhạc sĩ Việt Nam sáng tác. Như Cô gái Sầm nưa Trường Sơn Đông-Trường Sơn Tây Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng.v.v.. Xem ra các nhà văn Huế múa lăm vông dẻo lắm. Lào là một dân tộc kỳ lạ. Điệu múa lăm-vông của họ từ trẻ con đến người già ai cũng múa được người nước ngoài nào cũng múa được ở trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng múa được . Điệu múa cộng đồng dân giã dễ học rất đặc trưng ấy là sáng tạo độc đáo là đỉnh cáo của văn hóa Lào mà các nước khác không dễ gì tạo dựng được. Chúng tôi hát trong tiếng đàn ác-cooc-đe-ông điêu luyện của một  nghệ sĩ là cán bộ Hội Nhà văn Lào. Hàng chục cái máy ảnh nháy liên tục.

Phiulavanh buộc chỉ cổ tay cho Ngô Minh

Từ ngày 14 Mùng Một phó chủ tịch Hội nhà văn Lào Phiulavanh Luangvana thường xuyện đến khách sạn hỏi thăm đoàn. Chị cử hẳn nữ nhà văn VănMay nói tiếng Việt  giỏi đi theo đoàn để phiên dịch hướng dẫn tham quan du lịch Vườn tượng Phật chùa Wat Sisaket Thạt Luổng Khải Hoàn môn hay đi thăm đại gia đình đông đảo tới 17 người của nhà thơ Mai Văn Hoan ở Viên Chăn…Sáng sớm nữ nhà văn Văn May đến nới đoàn  ở quàng lên vai mỗi người một vòng cườm hoa mừng tuổi. Vòng cườm hoa làm bằng những viên xốp tiện như vòng bạc và những bông hoa vạn thọ. Từ đó đến  mấy ngày sau trên cổ các nhà văn Huế luôn luôn quàng vòng hoa đó. Trong bữa cơm Tết thân mật do đoàn nhà văn Huế mời nhà văn Trần Công Tấn  và chị Phiulavanh cho biết: Hội nhà văn Lào hiện nay có  81 hội viên. Đã có  hai tỉnh có Chi hội nhà văn tỉnh là Khăm Muộn và  Pakse. Sang năm 2012 sẽ có thêm 2 tỉnh nữa có chi hội nhà văn.  Hiện nay Hội nhà văn Lào đang rất khó khăn . Hội có đủ ban bệ  như  Ban chấp hành có Chủ tịch Phó chủ tịch và các ủy viên BCH có Trưởng ban đối ngoại nhưng lại chưa có trụ sở để hoạt động hiện phải “trú ẩn” ở ngôi nhà nhỏ của báo Văn Nghệ Lào vốn đang rất chật chội. Hội Nhà văn Việt Nam đã có kế hoạch xây dựng cho Hội nhà văn Lào anh em cái trụ sở hội thật đàng hoàng nhưng đã  hơn năm nay thủ tục chuyển tiền vẫn trắc trở. Dẫu khó thế  các nhà văn Lào vẫn  viết viết vì nước Lào phồn vinh hạnh phúc. Viết như nhà văn Dara Kanlaya người từng được giải văn học ASEAN viết như Khăm Xỉn – một nhà văn Lào đã dịch 116 bài thơ trong tập ”Nhật ký trong tù” của Bác Hồ sang tiếng Lào được nhân dân Lào yêu mến.

        Cám ơn nước Lào cảm ơn Hội nhà văn Lào đã cho tôi một mùa Bunpimay đầy ấn tượng…

More...

Nghệ sĩ Huế ngâm thơ trên cửa Hòa Bình

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

Nghệ sĩ Huế ngâm thơ trên cửa Hòa Bình

Tối 17/2 Ngày thơ Việt Nam tại cố đô Huế diễn ra tại di tích Lầu Tứ Phương Vô Sự trên cửa Hòa Bình (Hoàng thành) trong làn mưa xuân thu hút đông đảo công chúng yêu thơ.

Chương trình thơ được in trên cờ phướng như thời xưa.
Chương trình thơ được in trên cờ phướn như thời xưa.
Đường lên Lầu Tứ Phương Vô Sự  nơi diễn ra đêm thơ  được xếp đèn hoa đăng theo ba chữ Hán: Tân - Mão - Niên. Lầu Tứ Phương Vô Sự là công trình được phục hồi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Đường lên Lầu Tứ Phương Vô Sự nơi diễn ra đêm thơ được xếp đèn hoa đăng theo ba chữ Hán: Tân - Mão - Niên. Lầu Tứ Phương Vô Sự là công trình được phục hồi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.
Đêm thơ Nguyên Tiêu tại Huế có chủ đề Đồng vọng thi ca.
Đêm thơ Nguyên Tiêu tại Huế có chủ đề Đồng vọng thi ca.
Các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống cung đình Huế mở đầu chương trình đêm thơ bằng dạo khúc
Các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống cung đình Huế mở đầu chương trình đêm thơ bằng dạo khúc Xuân Phong - Long Hổ - Tấu Mã trong Thập thủ liên hoàn.
Bài thơ Nguyên tiêu (Rằm Tháng giêng) của chủ tịch Hồ Chí Minh mở đầu đêm thơ  do nghệ sĩ Bạch Hạc ngâm  với hai bản dịch: bản dịch lục bát của Xuân Thủy và bản dịch thất ngôn của Hải Trung.
Bài thơ Nguyên tiêu (Rằm Tháng giêng) của Chủ tịch Hồ Chí Minh mở đầu đêm thơ do nghệ sĩ Bạch Hạc ngâm với hai bản dịch: bản dịch lục bát của Xuân Thủy và bản dịch thất ngôn của Hải Trung.
Tết của mẹ tôi của thi sĩ đồng quê Nguyễn Bính qua phần trình bày của hai nghệ sĩ Bạch Hạc và Kim Liên đã gợi cho người nghe hình ảnh về người mẹ Việt Nam tảo tần và mùa xuân chốn quê xưa.
Tết của mẹ tôi của thi sĩ đồng quê Nguyễn Bính qua phần trình bày của hai nghệ sĩ Bạch Hạc và Kim Liên đã gợi cho người nghe hình ảnh về người mẹ Việt Nam tảo tần và mùa xuân chốn quê xưa.
Trong đôi mắt em  một sáng tác của thi sĩ Đông Hồ (1906 - 1969) - với những hình ảnh quen thuộc  đặc trưng của vùng đất và con người xứ Huế qua giọng ngâm của nghệ sĩ Phong Thủy.
Trong đôi mắt em một sáng tác của thi sĩ Đông Hồ (1906 - 1969) tái hiện những hình ảnh quen thuộc đặc trưng của vùng đất và con người xứ Huế qua giọng ngâm của nghệ sĩ Phong Thủy.
Nghệ sĩ Thu Hằng với chất giọng trầm đã thể hiện một cách sâu sắc bài thơ
Nghệ sĩ Thu Hằng với chất giọng trầm thể hiện bài thơ Hương Giang hiểu phiếm (Buổi sáng qua sông Hương) của vua Thiệu Trị với những vần thơ đi cùng năm tháng.
Nhà thơ Mai Văn Hoan xúc động trình bày bài thơ quen thuộc được ông sáng tác về lứa tuổi hoa niên của mình ở ngôi trường Đồng Khánh:
Nhà thơ Mai Văn Hoan xúc động trình bày tác phẩm Nữ sinh Đồng Khánh quen thuộc được ông sáng tác về lứa tuổi học trò: "Nữ sinh Đồng Khánh ngày xưa/ Xui hoàng hôn tím trang thơ học trò".
Tái hiện trò chơi Thả thơ ở Huế xưa - một thú chơi tao nhã của giới nho sĩ  quý tộc ngày xưa ở Kinh đô Huế. Mỗi lượt chơi có 3 câu  người tham gia phải thả đúng 3 câu mới thắng cuộc. Người thắng cuộc sẽ nhận được một bức thư pháp làm quà.
Tái hiện trò chơi Thả thơ ở Huế xưa - một thú chơi tao nhã của giới nho sĩ quý tộc ngày xưa ở Kinh đô Huế. Mỗi lượt chơi có 3 câu người tham gia phải thả đúng 3 câu mới thắng cuộc. Người thắng cuộc sẽ nhận được một bức thư pháp làm quà.
Cho chữ tại đêm thơ.
Cho chữ tại đêm thơ.

More...

NGÀY THƠ VIẾNG MỘ THI NHÂN MỘT TẬP TỤC ĐẸP

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

NGÀY THƠ VIẾNG MỘ THI NHÂN MỘT TẬP TỤC ĐẸP

NGÔ MINH

Viếng mộ nhà thơ Phùng Quán

Ngày thơ  Nguyên Tiêu Tân Mão năm nay ở Huế có rất nhiều điểm sinh hoạt thơ rất sôi động : Đêm thơ Nguyên Tiêu ở thị xã Hương Thủy ở huyện lỵ Hương  Trà đêm thơ của Cậu lạc bộ thơ Sông Bồ ( Hương Điền ); Nói chuyện thơ với đề tài Hạnh phúc trong thơ  do nhà nghiên cứu văn hóa  Cao Huy Thuần Việt Kiều  Pháp trình bày ở Liễu Quán chiều 12 Tháng Giêng . Đêm thơ Nguyên Tiêu chính của Huế diễn ra  ở Đại Nội  với chủ đề Đồng vọng thi ca . Ở đây sẽ giới thiệu thơ của  vị vua Nguyễn  ngư Minh Mạng Tự Đức thơ của các quan triều Nguyễn và thơ của các nhà thơ hiện đại nổi tiếng của Huế như Nguyễn Khoa Điềm.v.v..Nhưng có lẽ ám ảnh  nhất  và chương trình viếng mộ thi nhân trong Ngày thơ Việt nam ở Huế được tổ chức  sáng ngày 14 tháng Giêng Tân Mão .

Viếng mộ thi nhân ở Huế được tổ chức lần đầu tiên vào  Ngày thơ Việt Nam năm 2007 . Các văn nghệ sĩ Huế thấy đây là chương trình có ý nghĩa nhân văn lớn trong việc "ôn cố tri tân" nên đã quyết định "từ nay trở lên" đến Ngày thơ Việt Nam hàng năm đều có tổ chức viếng mộ thi nhân tại Huế . Đã thành lệ đây là lần thứ tư các nhà văn Huế đi viếng mộ thi nhân trong Ngày thơ Việt Nam. Chúng tôi cho rằng Ngày thơ Việt Nam là ngày Chào Lá cờ Thơ ngày "Giỗ Thơ" nên đi viếng mộ thi nhân là việc đầu tiên phải làm. Và ở Huế viếng mộ thi nhân trong ngày thơ Việt Nam đã thành một mỹ tục.

Năm nay việc viếng mộ thi nhân sẽ bắt đầu từ sáng 14 tháng Giêng Tân Mão . Chúng tôi  xin kể lại việc việc mộ thi nhân  trong ngày thơ Việt Nam năm Canh Dần để bạn đọc hình dung việc viêng một thi nhân năm nay xúc động như thế nào . Nguyên  Tiêu năm ngoái sáng ngày 25/2/2010 ( tức ngày 12 Tháng Giêng Canh Dần) rất nhiều nhà văn nhà thơ  Huế do hoạ sĩ Đặng Mậu Tựu chủ tịch Hội Liên Hiệp VHNT Thừa Thiên Huế dẫn đầu đã lên vùng đồi miền Tây Huế viếng mộ các nhà thơ . Đoàn gồm có nhà thơ Hồng Nhu Mai Văn Hoan Trần Hoàng Phố Trần Thuỳ Mai Ngô Minh Hạ Nguyên Nguyễn Thiền Nghi Lê Vĩnh Thái Nguyên Quân Lê Tấn Quỳnh.v.v.. cùng gần 20 em học sinh lớp chuyên văn trường Đaị học Khoa hoc do cô giáo hoạ sĩ Võ Thị Quỳnh dẫn đi . Chương trình do Tạp chí Sông Hương tài trợ. Tạp chí đã thuê xe mua nhang rượu ngon cho các nhà văn đi viếng mộ.

Viếng mộ Cụ Phan Bội Châu

Mộ các nhà thơ nhà văn ở Huế tập trung ở 3 khu vực gồm Nhà thờ Phan Bội Châu- Nghĩa Trang Phan Bội Châu Đồi Từ Hiếu và Nghĩa trang nhân dân thành phố Huế. Đoàn đã  đến Nhà thờ Phan Bội Châu ở 92-đường Phan Bội Châu thắp nhang viếng mộ cụ Phan một nhà thơ nhà cách mạng nổi tiếng của nước ta đầu thế kỷ XX. Nhà thờ Phan Bội Châu vừa qua đã được sửa sang lại đẹp hơn. Các em học sinh chuyên văn . Huế ríu rít thắp nhang bên tượng cụ Phan. Bức tượng bán thân Phan Bội Châu do họa sĩ nhà điêu khắc Lê Thành Nhơn ( định cư ở Úc đã mất) thực hiện năm 1973 cao 4 5m rộng 3 5m dày 2 5m gồm 12 mảnh ghép thể hiện chân dung cụ Phan với hai mảng phù điêu phản ánh hiện thực và ước mơ. Mảng bên trái là bóng tối thể hiện xiềng xích nô lệ áp bức và tù đày của chế độ thực dân xâm lược. Mảng bên phải biểu đạt ước vọng hòa bình và độc lập ấm no và hạnh phúc. Tượng được đặt trên một bệ hình khối chữ nhật cao 2m bằng đá hộc. Từ 30 năm nay tượng được đặt tạm trong khuôn viên nhà thờ cụ Phan . Theo các nhà chuyên môn bức tượng được đánh giá là lớn và đẹp nhất nước hiện nay. Nhưng vì nhiều lý do mà hơn 30 năm qua vẫn chưa tìm được vị trí tương xứng để đặt. Vừa qua giới chức văn hoá tỉnh Thừa Thiên Huế và Thành phố Huế đã có nhiều cuộc họp bàn việc sẽ đặt bức tượng Phan Bội Châu ở một vị trí bên bờ sông Hương để Huế có thêm một điểm du lịch đẹp ý nghĩa. Nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện được.

Nghĩa trang Phan Bội Châu ở 5-đường Thanh Hải Huế là khuôn viên mà sinh thời cụ Phan Bội Châu dùng tiền riêng của mình mua để làm nơi chôn cất những người yêu nước. Các nhà văn Huế và các em học sinh đã kính cẩn thắp nhang viếng các nhà thơ nhà văn lớn có mộ ở đây như Nữ sử Đạm Phương nhà văn Hải Triều ( là bà nội và bố của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm) nhà thơ Thanh Hải và các nhà cách mạng khác như Nguyễn Chí Diễu.v.v..

Đồi Từ Hiếu ( nơi có chùa Từ Hiếu) là nơi có nhiều mộ các thi sĩ Hoàng tộc và các nhà cách mạng. Len lỏi vượt qua cây xấư hổ dày đặc và những bức tường xây cao thấp lắt léo của một nghĩa trang dày đắc mộ chí các nhà văn và các em học sinh đã tìm đến thắp nhang cho Nhà thơ Tùng Thiện Vương Miên Thẫm ( con vua Minh Mạng) một nhà thơ nổi tiếng Huế thế kỷ XIX. Sau đó đến viếng ngôi mộ chung của nhà thơ Vĩnh Mai và vợ là bà Phương Chi. Nhà thơ Vĩnh Mai là Bí thư đầu tiên cuả Thành uỷ Huế. Ngôi mộ hai vợ chồng đã được nhà thơ Nhât Lâm cải táng "nằmchung mộ"  giữa năm 2009 theo di chúc của nữ sĩ Phương Chi sau khi bà mất. Ở đồi Từ Hiếu đoàn còn thắp nhang vái lạy các nhà cách mạng chống Pháp kiên cường như Trần Thúc Nhẫn Trần Cao Vân Thái Phiên. Trần Cao Vân và Thái Phiên  là người Quảng Nam bị Pháp bắt vì chống Pháp bị xử chém được nhân dân chôn chung mộ. Ngôi mộ chung có 2 tấm bia được bà con xây cất đàng hoàng.

Nhà thơ Mai Văn Hoan đọc thơ bên mộ nhà thơ Nguyễn Văn Phương

Dọc đường Tam Thai lên Nghĩa trang nhân dân Huế có mộ của hoạ sĩ tài ba Bửu Chỉ mộ các nhà thơ Hải Bằng Nguyễn Văn Phương ( Phương Xích lô) Nguyễn Xuân Hoàng và Thái Ngọc San. Trưa nắng nóng nhưng các nhà văn các em học sinh mồ hôi mồ kế đã hăng hái tìm đến các ngôi mộ thi sĩ. Mộ hoạ sĩ Bửu Chỉ ở cạnh Chùa Ba Đồn được gia đình xây cất rất đàng hoàng. Mới đó mà hoạ sĩ ra đi đã 5 năm rồi. Nhà thơ Trần Hoàng Phố hoạ sĩ Đặng Mậu Tựu đã châm điếu thuốc Ngựa cắm lên bát nhang rồi rót rượu cúng hoạ sĩ. Ở mộ nhà thơ Phương Xích lô nhà thơ Mai Văn Hoan đã xúc động đọc cho các em học sinh nghe bài thơ Trôi mà thi sĩ Nguyễn Văn Phương chép tặng trong sổ tay Mai Văn Hoan rồi Phương quên chưa công bố trong các tập thơ của anh. Bài thơ như tiếng thốt lên của định mệnh : Mai ta chết / mồ kia xanh ngọn cỏ / Những mùa thu vẫn lặng lẽ đi qua / Có chiếc lá nào / rơi / trên bia mộ / Ai chôn dùm xác lá / cạnh gần ta ! / Mai ta chết / có ai cười ai khóc / Trong tận cùng sâu thẳm / ta nằm nghe / Có ai đến bên ta ngồi đọc / lời thơ tưởng niệm gọi ta về... / Mai ta chết / có ai lên đó hỡi / Trên mồ ta / những / quạ rú thông reo / Đè lên ta/ bằng tháng ngày / ớn lạnh / Giữa bốn bề / nghĩa địa / đìu hiu... Các nhà văn rót rượu tưới lên mộ Phương. Các em học sinh xúc động đứng quanh mộ chụp ảnh kỷ niệm. Thấy trên mộ Phương cát bị xói nhà thơ Nguyên Quân đã đến nhà bà cạnh đó gửi tiền nhờ bà mua một xe ba gác sỏi rải lên mộ nhà thơ. Thật tình nghĩa.

Mộ nhà thơ Thái Ngọc San nằm dưới đồi thông đẹp. Gia đình bạn bè đã xây cất khuôn viên mộ rất đẹp và sang trọng. Có cả bàn đá cho bạn bè đến viếng ngồi uống rượu. Nhà thơ Nguyên Quân đã lấy rượu trắng tưới lên bia mộ Thái Ngọc San để lau cho sạch cho mọi người chụp ảnh. Sau đó nhà văn Hồng Nhu ( đã 77 tuổi vẫn theo anh em đi viếng mộ thi nhân suốt buổi sáng) Trần Thuỳ Mai Ngô Minh Mai Văn Hoan ...đã lần lượt thắp nhang vái lạy chúc nhà thơ yên nghỉ ngàn Xuân. Mộ nhà thơ Nguyễn Xuân Hoàng ( thư ký toà soan Tạp chí Sông Hương mất khi 41 tuổi) nằm trong khuôn viên mộ gia đình bên vợ. Xuân Hoàng là thi sĩ rất ngất ngưỡng nên ở mộ anh người bạn thân là nhà thơ Hạ Nguyên ( tức Hồ Đăng Thanh Ngọc phụ trách Tạp chí Sông Hương) đã khuy chai rượu quý để mọi người cụng ly với hương hồn thi nhân. Ai cũng tưới lên mộ Xuân Hoàng một chén rồi cụng ly uống một chén . Rồi anh em đọc những bài thơ cuối đời của Nguyễn Xuân Hoàng. Bài thơ Lệ nến như một dự báo số phận thật xúc động. Cháy nữa thôi nến ơi / Hanh khô từng giọt máu / Nhen tình em nhân hậu / Độ lượng ấm vòng tay / Cháy nữa thôi nến ơi /Ta đợi em / Nến tàn / Héo khô dòng nước mắt / Gót chân khuya / Em về / Bình minh lên / tím buốt / Cháy nữa thôi nến ơi / Một kiếp người ngắn ngủi..

Năm nay hành trình Viếng mộ Thi nhân ngày Thơ Việt Nam vẫn diễn ra như năm ngoái. Nhưng  nét mới hơn là điểm kết thúc  là viếng mộ Phùng Quán  mới xây dựng xong rất khang trang ở vùng Ngoại Viên Hưng Thủy Dương . Khu lăng mộ Phùng Quán được  xây dựng nhờ sự "góp cát đá" của đông đảo bạn bè văn chương và người hâm mộ ở khăp nơi trong và ngoài nước.  Người viết bài này trộm nghĩ ở Hà Nội cũng như ở các tỉnh việc đáng làm nhất trong Ngày thơ Việt Nam nên dành thời gian viếng mộ các thi nhân như là một sự tri ân người đi trước.  

Và phải duy trì Ngày viếng mộ thi nhân thành một tập tục văn hoá Việt .

More...

Mai Văn Hoan - thi sĩ của những bóng hồng

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

Mai Văn Hoan - thi sĩ của những bóng hồng

(Cadn.com.vn) - Mỗi thi sĩ có một cõi đam mê riêng do số phận của họ quy định. Người thì suốt đời làm thơ ca ngợi cuộc sống; người chuyên triết lý cuộc đời. Nhà thơ Mai Văn Hoan thì hầu hết thơ dành tặng các nàng thơ. Có người đẹp anh tặng cả một tập thơ dày đến vài chục năm sau "người ta" vẫn thư từ qua lại rất tha thiết...

Đến nay nhà thơ - thầy giáo Mai Văn Hoan đã gửi đến bạn yêu thơ 6 tập thơ trữ tình: Ảo ảnh (1988) Giai điệu thời gian (1989) Hồi âm (1991) Trăng mùa đông (1997) Giếng Tiên (2003) Lục bát thơ (2006 ) và 4 tập phê bình tiểu luận được bạn đọc chú ý. Những tập thơ Mai Văn Hoan là dấu ấn của những mối tình sâu đậm cũng có khi đơn phương nhưng vô cùng nồng cháy. Vừa dạy học vừa sáng tác mà có được số lượng tác phẩm như thế chứng tỏ nội lực của nhà thơ rất lớn.

Thời buổi tự bỏ tiền in thơ này hầu hết nhà thơ chỉ dám in 500 cuốn đã "toát mồ hôi hột" vì không bán hết thế mà thơ Mai Văn Hoan in tập nào cũng hơn 1000 cuốn rồi tái bản thêm ngàn cuốn nữa vẫn bán hết. Thơ Mai Văn Hoan thường gửi bán ở các nhà sách Huế Đà Nẵng. Có khi vợ nhà thơ còn treo tòng teng tập thơ của chồng bên cạnh những gói lạc rang mực nướng bánh phồng tôm ... trong quán xép của chị ở bên đường Ngô Quyền -Huế. Thế mà cũng có rất nhiều người mua. Có lẽ thơ tình tặng người đẹp nên hấp dẫn người đọc chăng?

Bìa tập thơ mới nhất của nhà thơ Mai Văn Hoan (ảnh nhỏ). 

Một điều lạ lùng nữa là thơ Mai Văn Hoan luôn được các bạn sinh viên học sinh đang tuổi yêu đương thuộc lòng và chép tặng nhau trong sổ tay học trò. Nhiều cô giáo dạy văn cũng mê thơ tình Mai Văn Hoan. Có cô còn cao hứng họa lại từng bài một sau khi đọc tập thơ Giai điệu thời gian của nhà thơ. Thơ Mai Văn Hoan thật thà bộc trực nhưng mạnh ở cái tứ cái tình. Cái tứ ấy bật lên rất bất ngờ sau đoạn kết. Bài thơ Trăng mùa đông là một ví dụ.

Sau các khổ thơ tự sự đến đoạn cuối  tác giả bỗng bật lên: Như quả chín hiếm hoi/Treo trên cây tháng chạp/... Chính tôi cũng không ngờ/Yêu vầng trăng se giá. Gặp người đẹp mê thơ trái tim Mai Văn Hoan thường dễ bị tổn thương bởi "tiếng sét ái tình". Thậm chí không gặp người chỉ nhận được những lá thư gửi từ "Quy Nhơn bé nhỏ" thôi anh cũng tương tư đầy ắp cả một tập thơ! Vì làm để tặng nên thơ Mai Văn Hoan thường dùng lối tự sự ngôn từ dân dã dễ hiểu đa số thơ anh viết theo lối bắt vần  của thơ truyền thống như  lục bát năm chữ bảy chữ ...:  Sao biển sẽ thay tôi/Ngắm nhìn em trang điểm/Sao biển sẽ thay tôi/Ngồi bên em trò chuyện... (Sao biển). Để có bài thơ này tác giả đã mang một cánh sao biển từ Huế nhảy xe tốc hành đi - về hơn 1.200km trong 2 ngày nghỉ cuối tuần để tặng người đẹp ở tận Nha Trang. Sống chết vì yêu vì thơ như thế mới đáng đồng tiền bát gạo!

Về thơ Mai Văn Hoan nhà thơ Hoàng Vũ Thuật nhận xét tinh tế: "Viết về anh tôi như người tình chọn cây làm nơi hò hẹn để bàn chuyện thơ". Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cho rằng thơ Mai Văn Hoan "có lực đẩy của ngọn gió tàng hình mở ra cánh cửa giấu kín bao bí mật của tình cảm". Trong thơ tình Mai Văn Hoan có nhiều câu thơ ám ảnh người đọc như: Họ biết đâu tượng đá chết hai lần (Tượng đá); Hoa vàng quá bướm vàng không nỡ đậu (Màu hoa ấy) ...  Thơ Hoan được các "nàng thơ" cất giữ như của quý vì trong từng bài thơ câu thơ có tên tuổi từng người đẹp cụ thể lắm như: Cô bé Hiền và Thanh mảnh làm sao; Phương ấy nhiều Hoa sao tôi không biết; Đêm thầm gọi Hồng Nhung ơi!; Chiếc bình hoa anh cắm/Chỉ một nhành Cúc thôi...  Đó là sự bí ẩn đằng sau mỗi câu thơ mà chỉ tác giả hay người đẹp được tặng thơ "bật mí" người viết bài này mới biết...

Có nhiều nàng ở rất xa Huế như Bắc Giang Quy Nhơn Nha Trang Hà Nội... đọc trên sách báo cảm thơ Mai Văn Hoan và đã viết thư hò hẹn. Có nàng đã lặn lội về Huế thăm "chàng thơ". Nhịp tim Mai Văn Hoan cứ đập theo những cánh thư như thế rồi anh có thơ. Những vần thơ lặn sâu vào tâm hồn và ở lại dưới đáy va li của bao người đẹp.

Có một nữ thi sĩ nổi tiếng đã từng yêu Mai Văn Hoan. Anh cũng thừa nhận: Tâm hồn em là bờ vịnh xanh êm/Có đảo lạ trăng thanh và gió mát... Mai Văn Hoan sợ cái chất phong tình của mình sẽ khiến cho nữ thi sĩ đau khổ suốt đời nên anh bèn làm bài thơ "chia tay". Có lẽ đây là lần duy nhất Mai Văn Hoan rất tỉnh táo trong thơ trái ngược với khí chất đam mê tửu sắc của anh. 

Mai Văn Hoan là giáo viên dạy chuyên văn trường Quốc Học gần 30 năm nay vừa mới nghỉ đầu năm 2009. Anh giảng văn hay đến mức như mê hoặc học trò nhất là giảng về thơ Hồ Xuân Hương Nguyễn Công Trứ Hàn Mặc Tử... Đặc biệt là Nguyễn Du và Truyện Kiều. Mai Văn Hoan mê Kiều say Nguyễn Du. Ngày rằm tháng Giêng 1982 anh lặng lẽ một mình về Nghi Xuân viếng mộ Nguyễn Du. Ngậm ngùi nghĩ đến khúc Đoạn trường mà Thi hào để lại cho đời. Rằng "cái điều bạc mệnh có chừa ai đâu". Đêm về nhà trọ nhà thơ làm được bài thơ Viếng mộ Nguyễn Du: Đìu hiu giữa cánh đồng Cùng/Một ngôi mộ nhỏ lạnh lùng khói hương/Đã đau mấy khúc Đoạn trường/Giờ nằm dãi nắng dầm sương một mình/Suối vàng mang nặng khối tình/Thời gian vẫn cứ vô tình đi qua...

Làm xong thơ rồi vẫn chưa nguôi cảm xúc anh đành chép gửi cho cậu học trò cưng cũ tên là Lê Viết Tường lúc ấy đang là sinh viên khoa Văn Đại  học Tổng hợp Huế. Thế là Tường nhảy tàu chợ ra Vinh. Hai thầy trò lại đèo nhau trên chiếc xe đạp cà tàng về Khu lưu niệm Nguyễn Du ở Tiên Điền... Ở đó hai thầy trò đã đọc thơ viếng mộ Nguyễn Du cho nhà thơ Vương Trọng nghe. Có lẽ nhà thơ Vương Trọng đã lây cái cảm xúc buồn ở Tiên Điền đó mới có bài thơ Bên mộ cụ Nguyễn Du làm xôn xao dư luận một thời: Tưởng rằng phận bạc Đạm Tiên/Ngờ đâu cụ Nguyễn Tiên Điền nằm đây/Ngửng trời cao cúi đất dày/Cắn môi tay nắm bàn tay của mình/Một vùng cồn bãi trống trênh/Cụ cùng thập loại chúng sinh nằm kề. 

Ngoài mảng thơ tình Mai Văn Hoan còn có một mảng thơ sâu sắc khác.  Đó là những bài thơ về đất nước về thời niên thiếu của Bác Hồ ở Trường Quốc học viết về cha mẹ bạn bè về nhân tình thế thái hay thơ thù tạc như các bài Trước nhà tù Lao Bảo Mộ gió Phủ Tùng Thiện Vương Trước mộ Trần Tế Xương Thăm nhà thơ Xuân Hoàng Mộ gió Viếng mộ Trịnh Công Sơn ... Đọc mảng thơ này mới hay Mai Văn Hoan cũng luôn trăn trở suy tư chuyện đời.

Ngô Minh

More...

Thầy giáo đi 1200 cây số

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

Thầy giáo đi 1200 cây số tặng thơ cho người đẹp

Nhắc đến nhà thơ - thầy giáo Mai Văn Hoan nguyên giáo viên trường chuyên Văn Thừa Thiên Huế là nhắc đến những lứa học trò mê văn chương và rất nhiều câu chuyện cảm động bi hài...
                                                                                         

Đóng giả học sinh nghe thầy Hoan giảng Kiều

Thầy giáo Mai Văn Hoan và học trò
Thầy giáo Mai Văn Hoan và học trò

Mai Văn Hoan giảng văn nhất là giảng Truyện Kiều hay đến mức làm mê hoặc học trò. Nhiều giáo viên ở Huế vẫn bảo muốn học sinh yêu văn chương thì phải dạy như cách của thầy Hoan. Đó là lối dạy đầy cảm hứng truyền tải được nhiều cảm xúc tới học trò chứ không thụ động theo sách giáo khoa.

Nghe tiếng thầy Hoan có cô sinh viên Đại học Sư phạm Huế từng lẻn vào lớp thầy ở Quốc Học giả làm sinh viên thực tập để "mục sở thị" giờ giảng Kiều của thầy.

Sau đó cô đã viết thư cho thầy: "...Chiều hôm nay em đã đến học lén giờ giảng đoạn trích "Trao duyên" của thầy ở lớp 10.6. Em đã nói với lớp trưởng rằng em là sinh viên thực tập. Nhưng em lại mặc áo dài trắng để đóng giả học sinh. Em xin lỗi vì sự vô lễ và cách cư xử không phải của mình. Thưa thầy em đã nghe mọi người nói nhiều về thầy. Bên nhà trọ của em có một học sinh  Quốc Học. Hôm qua cô bé sang kể cho em: Khi giảng Truyện Kiều thầy đã khóc. Nghe chuyện em lại nhớ đến nhà thơ Bùi Giáng ngày trước cũng từng khóc cho cái chết của Từ Hải. Và em cảm kích vô cùng. Chính vì vậy em đã tìm cách đến nghe lén tiết giảng chiều nay của thầy. Có dự giờ thầy em mới  hiểu vì sao cô bé đang học ở lớp 10.6 lại khen thầy đến như thế. Em xin phép thầy cho em được giấu tên....".

Đi 1.200 cây số để tặng thơ cho người đẹp

Có một người đẹp ở Khánh Hòa đọc thơ Mai Văn Hoan ở trên báo tạp chí đã cất công ra tận Huế để được "chiêm ngưỡng" chân dung nhà thơ... Một hôm người đẹp nhắn tin báo sinh nhật của mình. Thế là nhà thơ họ Mai đã đi Thuận An tìm một cánh sao biển gói ghém cẩn thận với bài thơ "Sao biển" rồi tranh thủ hai ngày nghỉ cuối tuần nhảy xe đò đi về 1.200 cây số để mừng sinh nhật người đẹp ở tận Nha Trang: Sao biển sẽ thay tôi/ Ngắm nhìn em trang điểm/ Sao biển sẽ thay tôi/ Ngồi bên em trò chuyện...

Tặng thơ kiểu ấy người đẹp nào không "chết"!

Giành thơ với chuột đói

Năm 1979 thầy giáo Mai Văn Hoan được điều từ Cao đẳng Sư phạm Đồng Hới vào dạy chuyên văn ở Huế. Thời đó cuộc sống của giáo viên cam go lắm. Các thầy  thường đùa: giáo chức "nhức cháo" thầy giáo "tháo giày" nhà trường "nhường trà"... Mai Văn Hoan lại đưa hai cậu con trai đầu (đứa lên sáu đứa lên bốn) vào nuôi để san sẻ với vợ ở quê. Sổ gạo tem phiếu thực phẩm chưa nhập được. Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ phải đứng ra quyên góp bạn bè người lon gạo người mấy đồng để giúp đỡ bố con Mai Văn Hoan.

Thời thầy Hoan ở trọ trên gác hai trường Hai Bà Trưng nhà thơ Xuân Hoàng đến chơi thấy cảnh bố con Mai Văn Hoan nước lọ cơm niêu cơ cực quá cảm động viết tặng bài thơ "Thầy giáo dạy văn": Hộ tập thể nằm trên gác xép/ Căn phòng thanh đạm có gì đâu/ Một chồng sách cũ dăm chai nước/ Một chiếc bàn con một bếp dầu...

a
Đi 1200 cây số để tặng thơ người đẹp


Hồi đó đến chuột cũng đói xoong nồi trong nhà thầy Hoan nhẵn bóng vì chẳng bao giờ có hột cơm thừa. Bởi vậy lũ chuột đành gặm... bản nháp thơ vừa để trên bàn. Nửa đêm thức dậy thấy bản thảo thơ bị gặm nhà thơ hốt hoảng giành thơ với lũ chuột. Và đêm đó Mai Văn Hoan viết bài thơ "Chuột đói"  rất xúc động: ...Đêm nghe tiếng sột soạt/ Tôi lén dậy bật đèn/ Hốt hoảng nhìn bản nháp/ Thấy chẳng còn vẹn nguyên/ Bài thơ vừa mới viết/ Nói chuyện đời sâu nông/ Chuột gặm mất đoạn kết/ Chừng đâu dăm sáu dòng/ Thế là tôi vội vội/ Giấu thơ vào ngăn bàn/ Chỉ sợ chú chuột đó/ Lại chén thêm đôi hàng...

Luận về chữ quỳ trong truyện Kiều

Thầy Hoan rất giỏi Kiều. Thầy giảng Kiều viết về Kiều từ những phát hiện của riêng mình. Ví dụ thầy đã phân tích tâm trạng của Kiều khi chia tay để Thúc Sinh về với Hoạn Thư qua bút pháp ước lệ của Nguyễn Du như thế này: Chàng Thúc đi rồi Kiều cứ nhìn theo mãi: "Dặm hồng bụi cuốn chinh an/ Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh". Nguyễn Du tả Thúc Sinh đi về gặp Hoạn Thư mà như đi ra chiến trận. Theo lôgic thì không thật đúng. Nửa năm ăn ở với Kiều giờ phải chia tay chàng bịn rịn lắm. Nếu có phi thì chàng cũng phi nước kiệu thôi. Làm gì có chuyện "bụi cuốn". Ngay cả khi chia tay Hoạn Thư vừa lên ngựa chàng đã "thẳng ruổi nước non quê người" chẳng thấy nhà thơ tả tí bụi nào. Cho dù "thẳng ruổi" là phi nước đại... Phi nước đại thì không có tí bụi nào còn phi nước kiệu thì "dặm hồng bụi cuốn"! Đây chính là cảnh được nhìn qua tâm trạng đầy lo âu của nàng Kiều: chàng Thúc đang đi vào cái nơi đầy gió bụi chẳng khác gì đang ra trận. Mà chàng đang "ra trận" thật. Bởi vì chàng sắp "chiến đấu" với Hoạn Thư - một cuộc chiến không cân sức giữa anh chồng nhát gan với một bà vợ đầy quyền lực đầy mưu ma chước quỷ! 
 

Độc đáo nhất là Mai Văn Hoan luận về chữ "quỳ " trong Kiều. Lâu nay nhiều người giảng Kiều đọc Kiều đều hiểu câu "Liều công mất một buổi quỳ mà thôi" là quỳ lạy van xin. Thầy Hoan lại hiểu khác. Thầy giảng: Trước khi giở trò đồi bại với Kiều Mã Giám Sinh tính toán "Mụ già hoặc có điều gì / Liều công mất một buổi quỳ mà thôi..." cho ta biết y rất hiểu tính nết của Tú Bà. Nghĩa là y đã phạm tội với mụ như thế khá nhiều lần. Vì thế y rất có "kinh nghiệm" trong việc "chạy tội". Y chỉ cần "quỳ" theo kiểu vợ chồng làm "chuyện ấy". Được cả một buổi "quỳ" như thế thì mụ Tú Bà thoả mãn quá rồi chẳng còn điều tiếng gì nữa. Hơn ai hết y biết rằng chỉ bằng kiểu "quỳ" đó may ra mới hạ hoả được cơn "tam bành" của mụ.

Đọc thơ tặng vợ trước tòa

Nhà thơ Mai Văn Hoan là người rất yêu vợ con. Cũng vì thơ tặng cô này cô khác mà  vợ ở quê nghi ngờ rồi đòi ly dị dù đã có với nhau bốn mặt con. Tại phiên tòa xử ly hôn Mai Văn Hoan đã chứng minh lòng chung thủy của mình bằng những bài thơ tặng vợ. Các quan tòa nghe thơ quên cả giờ giấc đến 12 giờ mới nghỉ. Nhiều vị còn nhờ thầy Hoan chép những bài thơ vừa đọc vào sổ tay. Thế là tòa phải dừng lại để hòa giải mấy phiên.

Đến phiên khác Mai Văn Hoan lại nghẹn ngào đọc bài  thơ "Trước lúc ra tòa": Vợ chồng mình có còn trẻ nữa đâu/ Mươi năm nữa trên vai đầy tuổi tác/ Đường lắm ngả nên đôi khi lầm lạc/ Hai chúng mình nên tha thứ cho nhau/ Bao lo toan tóc chớm bạc trên đầu/ Chua với ngọt chúng mình từng nếm trải / Chỉ còn đêm nay tôi khuyên mình nghĩ lại/ Tôi khuyên mình nên thương lấy các con/ Con chúng mình như những cánh chim non/ Vợ chồng bỏ nhau chim non vỡ tổ/ Sướng sung chi khi con mình chịu khổ/ Còn mẹ cha mà hóa trẻ mồ côi!

Bài thơ đã làm cho các quan tòa phải lau nước mắt.
 
Tiếc là thơ không cứu được Hoan. Ly dị rồi vợ mang hai con sang Viên Chăn nhưng tình cảm giữa hai người vẫn hết sức đằm thắm. Nghe nói bà vợ đi coi thầy thầy bảo: "Nếu không ly dị vài năm sau một trong hai người sẽ chết!". Thế là tin tại số phận chứ không phải sự "trăng gió thơ phú" của chồng.

Hoan lấy bà vợ khác tần tảo nắng mưa sinh được hai con kháu khỉnh. Khi cưới vợ cho cậu con trai thứ hai của cô vợ đầu ở Huế trong lễ cưới trên sân khấu phía nhà trai có 3 người: Mai Văn Hoan ở giữa và hai người vợ hai bên. Đến khi đi chào các bàn tiệc để quay phim chụp ảnh Mai Văn Hoan và hai bà vợ cũng đi  bên nhau tươi cười vui vẻ. Đó là đám cưới độc đáo nhất ở Huế từ mấy chục năm nay.

Mai Văn Hoan là rứa đó!

                                                                        NGÔ MINH



Nhà thơ Mai Văn Hoan đã in 6 tập thơ trữ tình: Ảo ảnh (1988) Giai điệu thời gian (1989) Hồi âm (1991) Trăng mùa đông (1997) Giếng Tiên (2003) Lục bát thơ (2006) và 4 tập phê bình tiểu luận.

Theo bee.net.vn

More...

VIẾNG MỘ THI NHÂN

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

NGÀY THƠ VIẾNG MỘ THI NHÂN

Ngô Minh

Nhà thơ Mai Văn Hoan đọc thơ Phương Xích Lô trước mộ thi sĩ


Viếng mộ thi nhân tại Huế là chương trình khởi đầu trong hoạt động chào mừng Ngày thơ Việt Nam lần thứ VII Nguyên Tiêu Canh Dần tại Huế với nội dung " Thơ Cố Đô Huế hướng về Thăng Long Hà Nội ngàn năm". Sáng ngày 25/2/2010 ( tức ngày 12 Tháng Giêng Canh Dần) rất nhiều nhà văn nhà thơ thuộc Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế do hoạ sĩ Đặng Mậu Tựu chủ tịch Hội Liên Hiệp VHNT Thừa Thiên Huế dẫn đầu đã lên vùng đồi miền Tây Huế viếng mộ các nhà thơ . Đã thành lệ đây là lần thứ ba các nhà văn Huế đi viếng mộ thi nhân trong Ngày thơ Việt Nam. Chúng tôi cho rằng Ngày thơ Việt Nam là ngày Chào Lá cờ Thơ ngày "Giỗ Thơ" nên đi viếng mộ thi nhân là việc đầu tiên phải làm. Và ở Huế viếng mộ thi nhân trong ngày thơ Việt Nam đã thành một mỹ tục. Đoàn gồm có nhà thơ Hồng Nhu Mai Văn Hoan Trần Hoàng Phố Trần Thuỳ Mai Ngô Minh Hạ Nguyên Nguyễn Thiền Nghi Lê Vĩnh Thái Nguyên Quân Lê Tấn Quỳnh.v.v.. cùng gần 20 em học sinh lớp chuyên văn trường đại học Khoa Học do cô giáo hoạ sĩ Võ Thị Quỳnh chủ nhiệm cùng đi . Chương trình do Tạp chí Sông Hương tài trợ. Tạp chí đã thuê xe mua nhang rượu ngon cho các nhà văn đi viếng mộ.

Mộ các nhà thơ nhà văn ở Huế tập trung ở 3 khu vực gồm Nhà thờ Phan Bội Châu- Nghĩa Trang Phan Bội Châu Đồi Từ Hiếu và Nghĩa trang nhân dân thành phố Huế. Đoàn đã lên Nhà thờ Phan Bội Châu ở đường Phan Bội Châu thắp nhang viếng mộ cụ Phan một nhà thơ nhà cách mạng nổi tiếng của nước ta đầu thế kỷ XX. Nhà thờ Phan Bội Châu vừa qua đã được sửa sang lại đẹp hơn. Các em học sinh chuyên văn Đại học Khoa Học Huế ríu rít thắp nhang bên tượng cụ Phan. Bức tượng bán thân Phan Bội Châu do họa sĩ nhà điêu khắc Lê Thành Nhơn ( định cư ở Úc đã mất) thực hiện năm 1973 cao 4 5m rộng 3 5m dày 2 5m gồm 12 mảnh ghép thể hiện chân dung cụ Phan với hai mảng phù điêu phản ánh hiện thực và ước mơ. Mảng bên trái là bóng tối thể hiện xiềng xích nô lệ áp bức và tù đày của chế độ thực dân xâm lược. Mảng bên phải biểu đạt ước vọng hòa bình và độc lập ấm no và hạnh phúc. Tượng được đặt trên một bệ hình khối chữ nhật cao 2m bằng đá hộc. Từ 30 năm nay tượng được đặt tạm trong khuôn viên nhà thờ cụ Phan . Theo các nhà chuyên môn bức tượng được đánh giá là lớn và đẹp nhất nước hiện nay. Nhưng vì nhiều lý do mà hơn 30 năm qua vẫn chưa tìm được vị trí tương xứng để đặt. Vừa qua giới chức văn hoá tỉnh Thừa Thiên Huế và Thành phố Huế đã có cuộc họp bàn việc năm 2010 này sẽ đặt bức tượng Phan Bội Châu ở một vị trí bên bờ sông Hương để Huế có thêm một điểm du lịch đẹp ý nghĩa.

Nghĩa trang Phan Bội Châu ở 5-đường Thanh Hải Huế là khuôn viên mà sinh thời cụ Phan Bội Châu dùng tiền riêng của mình mua để làm nơi chôn cất những người yêu nước. Các nhà văn Huế và các em học sinh đã kinh cẩn thắp nhang cho các nhà thơ nhà văn lớn có mộ ở đây như Nữ sử Đạm Phương nhà văn Hải Triều ( là bà nội và bố của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm) nhà thơ Thanh Hải và các nhà cách mạng khác như Nguyễn Chí Diễu.v.v..

Đồi Từ Hiếu ( nơi có chùa Từ Hiếu) là nơi có nhiều mộ các thi sĩ Hoàng tộc và các nhà cách mạng. Len lỏi vượt qua cây xấư hổ dày đặc và những bức tường xây cao thấp lắt léo của một nghĩa trang dày đắc mộ chí các nhà văn và các em học sinh đã tìm đến thắp nhang cho Nhà thơ Tùng Thiên vương Miên Thẫm ( con vua Minh Mạng) một nhà thơ nổi tiếng Huế thế kỷ XIX. Sau đó đến viếng ngôi mộ chung của nhà thơ Vĩnh Mai và vợ là bà Phương Chi. Nhà thơ Vĩnh Mai là Bí thư đầu tiên cuả Thành uỷ Huế. Ngôi mộ hai vợ chồng đã được nhà thơ Nhât Lâm cải táng chung giữa năm 2009 theo di chúc của nữ sĩ Phương Chi sau khi bà mất. Ở đồi Từ Hiếu đoàn còn thắp nhang vái lạy các nhà cách mạng chống Pháp kiên cường như Trần Thúc Nhẫn Trần Cao Vân Thái Phiên. Trần Cao Vân và Thái Phiên dân xứ Quảng bị Pháp bắt vì chống Pháp bị xử chém được nhân dân chôn chung mộ. Ngôi mộ chung có 2 tấm bia được bà con xây cất đàng hoàng.

Dọc đường Tam Thai lên Nghĩa trang nhân dân Huế có mộ của hoạ sĩ tài ba Bửu Chỉ các nhà thơ Hải Bằng Nguyễn Văn Phương ( Phương Xích lô) Nguyễn Xuân Hoàng và Thái Ngọc San. Trưa nắng nóng nhưng các nhà văn các em học sinh mồ hôi mồ kế đã hăng hái tìm đến các ngôi mộ thi sĩ. Mộ hoạ sĩ Bửu Chỉ ở cạnh Chùa Ba Đồn được gia đình xây cất rất đàng hoàng. Mới đó mà hoạ sĩ ra đi đã 5 năm rồi. Nhà thơ Trần Hoàng Phố hoạ sĩ Đặng Mậu Tựu đã châm điếu thuốc Ngựa cắm lên bát nhang rồi rót rượu cúng hoạ sĩ. Ở mộ nhà thơ Phương Xích lô nhà thơ Mai Văn Hoan đã xúc động đọc cho các em học sinh nghe bài thơ Trôi mà thi sĩ Nguyễn Văn Phương chép tặng trong sổ tay Mai Văn Hoan rồi Phương quên chưa công bố trong các tập thơ của anh. Bài thơ như tiếng thốt lên của định mệnh : Mai ta chết / mồ kia xanh ngọn cỏ / Những mùa thu vẫn lặng lẽ đi qua / Có chiếc lá nào / rơi / trên bia mộ / Ai chôn dùm xác lá / cạnh gần ta ! / Mai ta chết / có ai cười ai khóc / Trong tận cùng sâu thẳm / ta nằm nghe / Có ai đến bên ta ngồi đọc / lời thơ tưởng niệm gọi ta về... / Mai ta chết / có ai lên đó hỡi / Trên mồ ta / những / quạ rú thông reo / Đè lên ta/ bằng tháng ngày / ớn lạnh / Giữa bốn bề / nghĩa địa / đìu hiu... Các nhà văn rót rượu tưới lên mộ Phương. Các em học sinh xúc động đứng quanh mộ chụp ảnh kỷ niệm. Thấy trên mộ Phương cát bị xói nhà thơ Nguyên Quân đã đến nhà bà cạnh đó gửi tiền nhờ bà mua một xe ba gác sỏi rải lên mộ nhà thơ. Thật tình nghĩa.
Mộ nhà thơ Thái Ngọc San nằm dưới đồi thông đẹp. Gia đình bạn bè đã xây cất khuôn viên mộ rất đẹp và sang trọng. Có cả bàn đá cho bạn bè đến viếng ngồi uống rượu. Nhà thơ Nguyên Quân đã lấy rượu trắng tưới lên bia mộ Thái Ngọc San để lau cho sạch cho mọi người chụp ảnh. Sau đó nhà văn Hồng Nhu ( đã 77 tuổi vẫn theo anh em đi viếng mộ thi nhân suốt buổi sáng) Trần Thuỳ Mai Ngô Minh Mai Văn Hoan ...đã lần lượt thắp nhang vái lạy chúc nhà thơ yên nghỉ ngàn Xuân.
Mộ nhà thơ Nguyễn Xuân Hoàng ( thư ký toà soan Tạp chí Sông Hương mất khi 41 tuổi) nằm trong khuôn viên mộ gia đình bên vợ. Xuân Hoàng là thi sĩ rất ngất ngưỡng nên ở mộ anh người bạn thân là nhà thơ Hạ Nguyên ( tức Hồ Đăng Thanh Ngọc phụ trách Tạp chí Sông Hương) đã khuy chai rượu quý để mọi người cụng ly với hương hồn thi nhân. Ai cũng tưới lên mộ Xuân Hoàng một chén rồi cụng ly uống một chén . Rồi anh em đọc những bài thơ cuối đời của Nguyễn Xuân Hoàng. Bài thơ Lệ nến như một dự báo số phận thật xúc động. Cháy nữa thôi nến ơi / Hanh khô từng giọt máu / Nhen tình em nhân hậu / Độ lượng ấm vòng tay / Cháy nữa thôi nến ơi /Ta đợi em / Nến tàn / Héo khô dòng nước mắt / Gót chân khuya / Em về / Bình minh lên / tím buốt / Cháy nữa thôi nến ơi / Một kiếp người ngắn ngủi..
Sáng Ngày 12 Tết Canh Dần đoàn nhà văn Thừa Thiên Huế cùng các em học sinh chuyên văn Quốc Học đã khởi động Chương trình hoạt động ngày Thơ Việt nam tại Huế bằng cuộc tìm viếng mộ thi nhân rất cảm động và tình nghĩa. Tôi nghĩ có lẽ đây là việc đáng làm nhất trong Ngày thơ Việt Nam mà Hội Nhà văn Việt Nam nên dành một hai ngày trước Ngày thơ Việt Nam hàng năm để viếng mộ các thi nhân nổi tiếng hàng đầu của nước ta như Nguyên Du Nguyễn Công Trứ Văn Cao Cù Huy Cận Phùng Quán Trần Dần Tố Hữu.v.v..Và phải duy trì Ngày viếng mộ thi nhân thành một tập tục văn hoá Việt .

Sau đây là một số hình ảnh  đi Viếng mộ thi nhân ở Huế sáng 12 tháng Giêng Canh Dần :



Ngô Minh viếng mộ nhà văn Hải Triều

Đoàn viếng mộ thi nhân lên đồi Từ Hiếu

Nhà văn Hồng Nhu thắp nhang mộ Vĩnh Mai-Phương Chi


Viếng mộ Trần CAo Vân- Thái Phiên

Nhà văn Trần Thuỳ Mai trước mộ nhà thơ Thái Ngọc San

 


Anh em ngồi nghỉ bên mộ nhà thơ Thái Ngọc San


Ngô Minh thắp nhang cho nhà thơ nguyễn Xuân Hoàng

Nguồn : Blog Ngô Minh

More...

GIẾNG LÀNG

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

      GIẾNG LÀNG


Về quê tìm lại giếng làng
Lối quen mà cứ ngỡ ngàng bước chân
Bao phen trời đất xoay vần
Làng xưa xóm cũ mấy lần đổi thay
Nép sau vườn dưới vòm cây
Lòng băn khoăn có phải đây giếng làng ?

Hỡi người duyên số dở dang
Nhớ chăng đêm ấy trăng vàng chung soi ?
Lỡ tay thương chiếc gàu rơi
Làm xao lòng giếng một thời vụng yêu ...

Giếng làng thuở ấy trong veo
Chia khắp thiên hạ : giàu nghèo hèn sang ...
Gái làng tắm nước giếng làng
Tóc càng óng mượt da càng mịn thơm

Bây giờ nước có đầy hơn
Chạnh buồn tên giếng không còn từ lâu
Bâng khuâng cầm lại dây gàu
Buông tay nhè nhẹ ... sợ đau ... giếng làng !


              
                    Mai Văn Hoan

More...

Tìm về

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

Tìm về


Kính tặng làng Hà Thượng quê tôi
                   
Hà Thượng làng ơi !  con đã về đây
Tìm lại dấu xưa chuổi ngày thơ bé
Hơi ấm nồng trong vòm tơi áo mẹ
Sắn ủ rau bay nhũn gối  sờn vai
 
Con tìm về bên mái rạ lều tranh
Vại nước đầu hè  gáo dừa lem luốc
Bậc đá ong cũ  mờ vàng ngấn nước
Gội tắm đêm hè man mác vầng trăng
 
Con tìm về vườn cũ thoáng mênh mang
Hình bóng tuổi thơ trèo tường trốn học
Tiếng ve ran  ngọn gió Lào khô khốc
Thổi rối bời cỏ cháy đất  hong hanh
 
Con tìm về ngõ chợ bến ngày xưa
Màu rêu phủ mái đình làng xa xót
Bờ ruộng bậc thang bùn non lấm gót
Bếp củi nè nồi khoai luộc réo sôi
 
Con trở về nghe câu hát đưa nôi
Rằng à. à. ơi... đừng than phận khó
Xóm Làng xóm Khe xóm Trằm   xóm Mộ
Đất đỏ đất nâu tiêu mít nuôi đời
 
Con trở về ray rứt mãi không thôi
Nỗi buồn đọng dấu chân trâu ngõ vắng
Vẫn tháng vẫn ngày bao mùa mưa nắng
Lưng còng nghèo khó đắp đổi quanh năm
 
Con đi đã lắm góc bể chân trời
Tiếng răng rứa ngọt lành trần truị
Con trở về giữa lòng thơm đất mẹ
Hà Thượng quê mình hai tiếng yêu thương
                                     Tháng 12-2008


      
          KÝ ỨC TUỔI THƠ TRONG " TÌM VỀ" CỦA XUÂN LỢI
    
           Vào một buổi chiều đẹp trời bên bờ sông Hiếu. tôi ngồi nhâm nhi với các bạn thơ : Phan Văn Quang Đức Tiên Mai Thanh Tịnh Trần Bình Xuân Lợi và em gái phương xa thì bỗng người đẹp xuất hiện. Tôi được anh Đức Tiên giới thiệu : Đây là Ngọc Lan - "nghệ sĩ ngâm thơ". Theo yêu cầu của các bạn Ngọc Lan ngâm bài thơ Tim về của Xuân Lợi. Tôi chăm chú lắng nghe và vô cùng xúc động. Tình cảm của tác giả đối với quê hương thật da diết. Làng Hà Thượng với: mái rạ lều tranh bờ ruộng vườn cây bến chợ... cùng những cái tên nôm na dân dã : Xóm Làng xóm Khe xóm Trằm xóm Mộ..lần lượt đi vào thơ. Tôi có cảm tưởng như tác giả không hề bỏ sót một cảnh vật địa danh nào. Xuân Lợi nhớ rất chi tiết. Anh nhớ đến cả màu vàng của ngấn nước mưa vẫn còn lưu dấu trên những bậc đá ong; nhớ cả "bếp củi nè" và tiếng "réo sôi" của "nồi khoai luộc". Nỗi nhớ của anh gắn liền với những kỷ niệm thời thơ ấu :" Hơi ấm nồng trong vòm tơi áo mẹ" " tuổi học trò trèo tường trốn học" cùng những đêm tắm gội dưới ánh trăng thanh mát rượi... Làng Hạ Thượng cũng như bao làng quê Quảng Trị với những trưa mùa hè:  Tiếng ve ran ngọn gió Lào khô khốc / Thổi rối bời cỏ cháy đất hong hanh; với  Đất đỏ đất nâu tiêu mít nuôi đời với  Tiếng răng rứa ngọt lành trần trụi...Đó là một vùng quê nghèo người dân làm lụng hết sức vất vả bờ ruộng bậc thang bùn non lấm gót. Họ trải qua  bao tháng ngày mưa nắng Lưng còng nghèo khó đắp đổi quanh năm  nhưng vẫn động viên nhau "đừng than phận khó" như lời  bài ca dao nổi tiếng của vùng đất Hải Lăng.  Xuân Lợi nhớ về tuổi thơ ở làng quê với một niềm thương cảm sâu sắc. Âm điệu bài thơ đều đều trầm trầm buồn buồn. Lòng tác giả cứ "ray rứt mãi" bởi cuộc sống lam lũ của những người dân quê. Bài thơ như đang đưa tôi  về ngôi làng Hà Thượng thân thương của Xuân Lợi. Phải đồng cảm với tác giả đến mức nào Ngọc Lan mới có thể ngâm xúc động như vậy. Nghe Ngọc Lan ngâm xong tôi nói với các bạn : Nỗi buồn đọng dấu chân trâu ngõ vắng là câu thơ rất hay . Dấu chân trâu thì người ta nói nhiều rồi nhưng "nỗi buồn đọng dấu chân trâu" thì tôi mới nghe lần đầu. Rồi tôi bắt tay chúc mừng tác giả Xuân Lợi.

More...

PHIÊN TÒA BÁO ÂN BÁO OÁN

By Chủ bút: Mai Văn Hoan

           PHIÊN TÒA BÁO ÂN BÁO OÁN

“Trải qua một cuộc bể dâu - Những điều trông thấy mà đau đớn lòng”. Một trong “những điều trông thấy” làm Nguyễn Du “đau đớn lòng” chính là vấn đề công lý bị đồng tiền và các thế lực phong kiến khuynh đảo. Khi thằng bán tơ vua oan viên quan xử kiện lập tức sai bọn “đầu trâu mặt ngựa” đến đập phá nhà Kiều: “Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham”. Gia đình Kiều phải mượn người “lót đó luồn đây” “Có ba trăm lạng việc này mới xong!”. Và để có đủ “ba trăm lạng” lo lót Kiều phải dứt tình bán mình chuộc cha. Viên quan xử vụ Thúc ông kiện Kiều cũng không hơn gì. Y chẳng hề điều tra xét hỏi không để cho Kiều phân trần buộc ngay cho nàng cái tội “Mượn màu son phấn đánh lừa con đen”. Luận tội xong y tuyên án luôn: “Một là cứ phép gia hình - Một là lại cứ lầu xanh phó về!”. Nếu Kiều không trổ tài làm bài thơ vịnh cái gông chắc nàng sẽ bị đánh đến nhừ đòn. Trong xã hội Truyện Kiều pháp luật hầu như không dám động đến những gia đình có quyền thế. Nhà họ Hoạn nuôi hẳn một lũ Khuyển Ưng. Chúng đến Lâm Tri ngang nhiên bắt Kiều đốt nhà Kiều. Trong khi đó bọn “buôn thịt bán người” dưới sự bao che của luật pháp tha hồ làm mưa làm gió. Một xã hội bất công ngang trái như thế làm sao những người lương thiện có thể sống yên ổn được? Bởi vậy phiên tòa do Từ Hải lập ra để giúp Kiều báo ân báo oán vẫn được xem là “giấc mơ công lý”. Ở đó người có ơn được đền đáp kẻ có tội bị trừng trị. Đó là phiên tòa hết sức oai nghiêm “Quân trung gươm lớn giáo dài”. Đó là phiên tòa hết sức quang minh chính đại: “Thanh thiên bạch nhật rõ ràng cho coi”. Nhưng phiên tòa báo ân báo oán này có một vài điều cần được xem xét lại.

More...

Database error

ERROR From DB mySQL

DB Error: Database query failed!
» Error No: 1062
» Error detail: Duplicate entry '11700399' for key 'PRIMARY'
» Query: INSERT INTO bd_estore_online_users (id,store_id,sid,uid,username,usertype,ip,last_updated,last_page) VALUES (NULL,'2482','c0iefrdjvbkujglq7radq8hnm7','0','Guest','0','54.196.98.96','2018-08-18 06:54:58','/ac4344/bai-cua-ban.html')